Tập thể dục chữa giãn tĩnh mạch chân? Top 3 hiểu lầm cần tránh

Khi nói đến các bài tập thể dục chữa giãn tĩnh mạch chân, bệnh nhân rất dễ tập sai cách khiến bệnh càng nặng thêm. Bác sĩ mạch máu tại Dr.Vein chỉ ra các hiểu lầm cần tránh tuyệt đối, giải thích nguyên nhân đồng thời hướng dẫn các bài tập đơn giản và hiệu quả mà người bệnh có thể áp dụng ngay tại nhà.  

Hiểu lầm 1: Tập thể dục làm tĩnh mạch giãn nặng hơn?

Giãn tĩnh mạch chân có nên tập thể dục không là thắc mắc của rất nhiều bệnh nhân. Một số người lo ngại việc tập thể dục làm bệnh giãn tĩnh mạch nặng hơn, đặc biệt với các bài tập như đi bộ và đạp xe. Thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Đi bộ và đạp xe là một trong các bài tập thể dục chữa giãn tĩnh mạch chân. 

Đi bộ là một hoạt động thể dục rất có lợi cho sức khỏe tổng thể, đặc biệt là hệ tim mạch và việc kiểm soát cân nặng. Đối với hệ tĩnh mạch, động tác đi bộ giúp co thắt các cơ cẳng chân, ép vào các tĩnh mạch sâu, làm cho máu tĩnh mạch được đẩy về tim tốt hơn và do đó làm giảm ứ đọng ở các tĩnh mạch nông, 

Hoạt động đi bộ, đạp xe giúp làm nhẹ các triệu chứng đau nhức và khó chịu liên quan đến suy giãn tĩnh mạch chân. Vì vậy, những người bị suy giãn tĩnh mạch nên duy trì thói quen đi bộ hàng ngày để cải thiện tình trạng bệnh.

Bác sĩ giải thích: Tại sao sau khi tập thể dục các tĩnh mạch thường phồng lên?

Vậy tại sao nhiều người lại cho rằng tập thể dục làm bệnh giãn tĩnh mạch nặng hơn? Bác sĩ – Thạc sĩ CKII Phan Duy Kiên (chuyên khoa phẫu thuật mạch máu bệnh viện Chợ Rẫy) chia sẻ: Một trong các lý do đằng sau quan niệm sai lầm này là tĩnh mạch thường phồng lên rõ rệt trong hoặc ngay sau tập thể dục. Nhưng thực tế, tình trạng này lại không liên quan gì đến chứng giãn tĩnh mạch. 

Nguyên nhân khiến các tĩnh mạch nổi lên khi tập thể dục là do cơ bắp căng lên, đẩy các tĩnh mạch lên bề mặt da, khiến chúng dễ thấy hơn. Ngoài ra, nhiệt độ cơ thể tăng và các van trong tĩnh mạch mở ra để giúp máu chảy nhanh hơn, điều này cũng có thể làm cho các tĩnh mạch nổi bật hơn. Hiện tượng này không liên quan trực tiếp đến giãn tĩnh mạch và không gây hại.

Hiểu lầm 2: Tập thể dục giúp chữa giãn tĩnh mạch chân triệt để?

Thật không may, chỉ tập thể dục thường xuyên là không đủ để ngăn ngừa hoặc chữa khỏi chứng giãn tĩnh mạch. 

Ngoài các bài tập cho người giãn tĩnh mạch, còn cần có sự kết hợp giữa chế độ ăn uống lành mạnh và ngủ đủ giấc – Những việc rất cần thiết giúp cải thiện sức khỏe tĩnh mạch. Ngoài ra, cần thay đổi một số thói quen trong cuộc sống hoặc công việc, ví dụ nhưng thường xyên phải đứng lâu hoặc ngồi lâu. 

Hiện nay không có bài tập thể dục nào giúp chữa tĩnh mạch triệt để. Nhưng dù vậy, việc tập thể dục thường xuyên vẫn rất quan trọng trong quá trình điều trị giãn tĩnh mạch, giúp phòng ngừa giãn tĩnh mạch hoặc ngăn không để bệnh diễn biến nặng hơn. 

 

Bác sĩ giải thích: Tại sao tập thể dục không thể thay thế việc điều trị?

Tập thể dục chữa giãn tĩnh mạch chân triệt để hiện là quan niệm sai lầm phổ biến mà rất nhiều bệnh nhân nhầm tưởng. 

Bác sĩ Phan Duy Kiên (hiện đang công tác tại Chuyên khoa Phẫu thuật mạch máu bệnh viện Chợ Rẫy) cho biết: Dù tập thể dục có thể giúp cải thiện tuần hoàn và ngăn ngừa sự tiến triển của suy giãn tĩnh mạch nhưng không thể thay thế hoàn toàn việc điều trị vì những lý do sau:

1. Cấu trúc tĩnh mạch đã bị tổn thương: việc tập thể dục không thể sửa chữa các tĩnh mạch đã bị hư hỏng hoặc van tĩnh mạch bị suy yếu. Khi van tĩnh mạch bị tổn thương, chúng không thể ngăn dòng máu chảy ngược, dẫn đến tình trạng ứ đọng máu trong tĩnh mạch​
2. Chỉ cải thiện triệu chứng chứ không chữa lành: Một số bài tập cho người giãn tĩnh mạch khi thực hiện đúng theo hướng dẫn của bác sĩ mạch máu sẽ giúp làm giảm các triệu chứng như đau, sưng và cảm giác nặng nề ở chân, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn các tĩnh mạch đã bị suy giãn.
   • Để làm được điều này, bệnh nhân cần được điều trị bằng các biện pháp như tiêm xơ, can thiệp laser nội mạch EVLA/RFA theo phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa Phẫu thuật mạch máu. 
3. Rủi ro biến chứng nghiêm trọng: Nếu không được phát hiện chuẩn xác, kịp thời và điều trị đúng cách, suy giãn tĩnh mạch có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như chảy máu hoặc vỡ búi tĩnh mạch, loét tĩnh mạch không lành, hoặc thậm chí huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) gây nguy hiểm tính mạng. 

Theo khuyến cáo của NICE – Viện Quốc gia về Chăm sóc Sức Khoẻ và Điều trị ở Vương quốc Anh (National Institute for Health and Care Excellence), việc đến gặp các bác sĩ chuyên khoa mạch máu là “ưu tiên hàng đầu” đối với những người bị suy giãn tĩnh mạch, đặc biệt đối với các trường hợp giãn tĩnh mạch tái phát hoặc gặp biến chứng 

HIểu lầm 3: Cách tập luyện cho người bị giãn tĩnh mạch – Tập sao cũng được?

Thực tế, các phương pháp tập luyện và cường độ tập đều quan trọng đối với người bị suy giãn tĩnh mạch, nhưng cách tập sao cho đúng vẫn quan trọng hơn việc chỉ tập trung vào cường độ:

1. Nên tập các bài tập nhẹ nhàng: Các bài tập tác động thấp như đi bộ, bơi lội, đạp xe tại chỗ, và yoga được khuyến nghị nhiều hơn so với các bài tập tác động cao như chạy hoặc nâng tạ nặng, vì những bài tập nhẹ nhàng giúp tăng cường lưu thông máu mà không gây áp lực lên tĩnh mạch​
2. Cường độ tập luyện: Tập luyện cường độ cao, đặc biệt là những bài tập yêu cầu căng cơ và gia tăng áp lực bụng như nâng tạ nặng, có thể làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch chân và làm nặng thêm tình trạng suy giãn tĩnh mạch​. Điều này có thể dẫn đến tăng nguy cơ làm vỡ tĩnh mạch hoặc tạo cục máu đông​. 
3. Cần kết hợp cả phương pháp lẫn cường độ: Mặc dù chạy bộ có thể mang lại cảm giác nhẹ nhõm và là một cách tuyệt vời để giữ dáng, nhưng điều quan trọng là bạn phải thận trọng: đây cũng là một bài tập có tác động cao. Đừng tập quá mạnh, quá nhanh – hãy bắt đầu bằng những bước chạy bộ rất ngắn, nhẹ nhàng và tăng dần tốc độ khi cơ thể bạn thích nghi và đừng tiếp tục chạy nếu điều đó khiến bạn đau. Sử dụng tất nén trong khi chạy cũng được khuyên dùng.

Bác sĩ mạch máu hướng dẫn cách tập luyện cho người bị giãn tĩnh mạch hiệu quả nhất

Để tập luyện đúng cách khi bị suy giãn tĩnh mạch, bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật mạch máu tại phòng khám Dr.Vein khuyến nghị một số phương pháp và bài tập an toàn giúp cải thiện lưu thông máu mà không gây thêm áp lực lên tĩnh mạch. Dưới đây là các bài tập phổ biến và cách thực hiện:

1. Đi bộ: Là bài tập có tác động thấp, giúp kích hoạt các cơ bắp ở chân, đặc biệt là cơ bắp chân, giúp bơm máu về tim. Nên đi bộ ít nhất 30 phút mỗi ngày để cải thiện tuần hoàn​
2. Đạp xe hoặc máy tập elliptical: Cả hai loại bài tập này giúp cải thiện lưu thông máu và giảm viêm. Đạp xe ngoài trời hoặc sử dụng xe đạp cố định đều mang lại hiệu quả tương tự​
3. Bơi lội: Đây là một bài tập lý tưởng cho người bị suy giãn tĩnh mạch do môi trường nước giúp giảm áp lực lên chân và cải thiện tuần hoàn
4. Yoga: Yoga kết hợp các động tác căng cơ nhẹ nhàng và giúp cải thiện lưu thông máu. Nhiều tư thế yoga còn giúp nâng cao chân lên trên mức của tim, từ đó giảm áp lực lên tĩnh mạch
5. Bài tập nâng bắp chân: Đứng và nâng cơ thể lên đầu ngón chân, sau đó hạ xuống từ từ. Bài tập này giúp tăng cường cơ bắp chân và cải thiện lưu thông máu​

Hãy nhớ rằng cho dù bạn có bị giãn tĩnh mạch hay không thì không có một phương pháp tập thể dục nào phù hợp cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là lắng nghe cơ thể bạn và tìm ra mức độ tập luyện mà bạn thích và phù hợp với lối sống của bạn. Cuối cùng, nếu tập thể dục không giúp bạn giảm bớt sự khó chịu một cách hiệu quả hoặc làm cho cơn đau trở nên tồi tệ hơn, điều quan trọng là bạn phải nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia để họ có thể tư vấn cho bạn cách hành động tốt nhất. 

Nguồn tham khảo:

https://www.scientificamerican.com/article/why-do-veins-pop-out-when

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0741521403014125