ThS.BS CKII Lê Kim Cao là bác sĩ chuyên sâu về Phẫu thuật Mạch máu, hiện công tác tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Bác sĩ đặc biệt có kinh nghiệm điều trị các trường hợp suy tĩnh mạch nặng độ C5–C6, loét chân lâu lành và tổn thương phức tạp.
Triệu chứng thực thể thường không đủ chính xác để xác định giai đoạn suy giãn tĩnh mạch, cần kết hợp thăm khám chuyên sâu cùng các phương pháp chẩn đoán hiện đại.
Triệu chứng thực thể không giúp chẩn đoán chính xác của giai đoạn suy giãn tĩnh mạch
I/ Suy giãn tĩnh mạch là bệnh lý gì? Các giai đoạn suy giãn tĩnh mạch?
Suy giãn tĩnh mạch là bệnh lý gì?
Nhiều người cho rằng suy giãn tĩnh mạch chi dưới là bệnh lý đơn giản nhưng trên thực tế nó lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe đôi chân, tuỳ vào mỗi giai đoạn suy giãn tĩnh mạch mà người bệnh sẽ phải đối mặt với các triệu chứng khác nhau.
Các dấu hiệu thường gặp như gân xanh nổi rõ, đau nhức, mỏi chân, tê bì, hay chuột rút chính là lời cảnh báo không thể bỏ qua về tình trạng này.
Suy giãn tĩnh mạch chân là hiện tượng van tĩnh mạch bị suy yếu theo thời gian gây nên hiện tượng trào ngược, lâu ngày làm tăng áp lực lên hệ thống tĩnh mạch chi dưới. Biểu hiện thường thấy nhất bằng mắt là xuất hiện tĩnh mạch có màu xanh hoặc tím đậm trên da (hay gọi là gân xanh gân tím).
Ngoài hiện tượng giãn tĩnh mạch trên da, triệu chứng thường đi kèm bao gồm: nóng ran, tê chân, đau nhức, nặng chân, phù chân, sạm da và loét trên mắt cá trong.
Các giai đoạn suy giãn tĩnh mạch người bệnh cần biết:
Suy giãn tĩnh mạch chi dưới được phân chia thành 7 giai đoạn từ C0 đến C6, mỗi giai đoạn suy giãn tĩnh mạch sẽ thể hiện mức độ tổn thương tĩnh mạch khác nhau cần có phương pháp điều trị khác nhau.
Việc phát hiện suy giãn tĩnh mạch đang ở giai đoạn nào là rất cần thiết để các bác sĩ chuyên khoa mạch máu đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả và tối ưu kết quả nhất cho người bệnh.
Các giai đoạn của suy giãn tĩnh mạch có thể phân thành những cấp độ sau:
- Giai đoạn suy giãn tĩnh mạch C1: Chân bắt đầu Xuất hiện gân xanh, tím đường kính lớn hơn 3mm
- Giai đoạn suy giãn tĩnh mạch C2: Giãn tĩnh mạch nông nhỏ hơn 3mm, thành búi
- Giai đoạn suy giãn tĩnh mạch C3: Phù chân chưa biến đổi sắc tố da
- Giai đoạn suy giãn tĩnh mạch C4: Biến đổi sắc tố da (chàm tĩnh mạch)
- Giai đoạn suy giãn tĩnh mạch C5: Biến đổi sắc tố da kèm loét đã lành
- Giai đoạn suy giãn tĩnh mạch C6: Biến đổi sắc tố da kèm loét không thể lành
Mỗi một giai đoạn sẽ có phương pháp điều trị riêng, ví dụ với giai đoạn suy giãn tĩnh mạch vẫn ở mức độ nhẹ, người bệnh chỉ cần thực hiện các phương pháp điều trị bảo tồn và tối ưu như: mang vớ áp lực 1( vớ gối), chú ý ăn uống nhiều rau quả, trái cây, chất xơ, tránh tăng cân quá mức, thường xuyên tập thể dục với các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, đạp xe, tập gập cổ chân khi đứng lâu hay ngồi lâu một chỗ.
Đối với giai đoạn suy giãn tĩnh mạch ở mức độ nặng hơn như nổi búi cần can thiệp với laser nội mạch để đóng các tĩnh mạch bị suy, đưa máu trở về các tĩnh mạch khỏe mạnh giúp việc lưu thông máu diễn ra tốt hơn, tránh tình trạng máu ứ đọng ở chân.
Các bác sĩ mạch máu tại phòng khám suy giãn tĩnh mạch Dr Vein cho biết với suy giãn tĩnh mạch độ 2 nguyên nhân từ hệ thống tĩnh mạch hiển (chiếm 80% nguyên nhân suy giãn tĩnh mạch nông), công nghệ laser nội mạch (EVLA) kết hợp với kỹ thuật bóc búi tĩnh mạch trong 1 thì làm tăng hiệu quả điều trị và sự hài lòng của bệnh nhân theo khuyến cáo mới nhất của ESVS 2022 (Hiệp hội tĩnh mạch châu Âu).
EVLA SafeClean giúp bệnh nhân đạt hiệu quả điều trị cao nhất và đảm bảo được 2 tiêu chí: An toàn và sạch búi tĩnh mạch (Safe & Clean)”
Cần thăm khám, tầm soát suy giãn tĩnh mạch sớm để xác định giai đoạn của suy giãn tĩnh mạch ở mức độ nào
Suy giãn tĩnh mạch là một vấn đề sức khỏe phổ biến, bệnh lý nhìn như đơn giản nhưng thức chất lại rất phức tạp, có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Việc thăm khám và tầm soát sớm giúp xác định giai đoạn suy giãn tĩnh mạch, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp nhất.
Nếu bạn gặp phải các triệu chứng như đau nhức, nặng chân, hoặc thấy các mạch máu nổi lên trên bề mặt da, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn giảm nguy cơ phát triển các biến chứng nghiêm trọng.
Tầm soát suy giãn tĩnh mạch là điều quan trọng hàng đầu mà nhiều người cần phải lưu ý, việc làm này giúp bác sĩ xác định giai đoạn suy giãn tĩnh mạch, đánh giá toàn diện và chi tiết các bệnh lý mạch máu, tĩnh mạch cho bệnh nhân, từ đó cân nhắc đưa ra giải pháp điều trị chuyên sâu bằng các phương pháp can thiệp nội mạch ít xâm lấn giúp bệnh nhân cải thiện bệnh và hạn chế tối đa các triệu chứng và biến chứng nghiêm trọng khác do bệnh lý này gây ra.
Vậy ai nên thực hiện tầm soát chuyên sâu suy giãn tĩnh mạch
Mọi người đều có khả năng bị giãn tĩnh mạch. Tuy nhiên, những nhóm sau đây có nguy cơ cao mắc bệnh:
- Độ tuổi: Nguy cơ mắc suy giãn tĩnh mạch tăng theo độ tuổi. Cụ thể, ở độ tuổi từ 55 đến 65, nguy cơ khoảng 60%, trong khi ở độ tuổi từ 25 đến 35, nguy cơ chỉ khoảng 15%.
- Tiền sử gia đình: Nếu cả cha và mẹ đều bị suy giãn tĩnh mạch, nguy cơ mắc bệnh của bạn khoảng 90%. Nếu chỉ có một trong hai người bị suy giãn tĩnh mạch, nguy cơ này khoảng 50%.
- Giới tính: Nữ giới có nguy cơ mắc suy giãn tĩnh mạch cao gấp 3 lần so với nam giới.
- Phụ nữ mang thai: Nguy cơ mắc phải suy giãn tĩnh mạch khoảng 15% khi sinh 1 con, 30% khi sinh 2 con, và có thể lên đến 60% khi sinh 3 con
- Đặc thù công việc:
Những nghề yêu cầu đứng nhiều như nhân viên bán hàng, nhân viên văn phòng, giáo viên, bác sĩ… có nguy cơ khoảng 65%.
Các công việc ít di chuyển có nguy cơ khoảng 29%.
Những công việc thường xuyên đi bộ có nguy cơ khoảng 6%.
II/ Triệu chứng thực thể không giúp chẩn đoán chính xác các giai đoạn của suy giãn tĩnh mạch- Bác sĩ lý giải
Suy giãn tĩnh mạch (SGTM) là một tình trạng phổ biến ảnh hưởng đến hệ thống tĩnh mạch, đặc biệt là ở chi dưới. Dù triệu chứng thực thể có thể cung cấp những thông tin giá trị, nhưng chúng thường không đủ để chẩn đoán chính xác giai đoạn của bệnh. Dưới đây là một số lý do tại sao triệu chứng thực thể có thể gây khó khăn trong việc xác định giai đoạn suy giãn tĩnh mạch:
- Tính biến đổi của các triệu chứng: Triệu chứng của SGTM có thể khác nhau giữa các cá nhân và thậm chí có thể thay đổi theo thời gian. Một số người có thể chỉ có triệu chứng nhẹ như cảm giác nặng nề hoặc đau nhức, trong khi những người khác có thể gặp các vấn đề nghiêm trọng hơn như phù nề hoặc biến chứng như loét da.
- Có triệu chứng trùng lặp với các bệnh lý khác: Nhiều triệu chứng của suy giãn tĩnh mạch cũng có thể xuất hiện trong các tình trạng khác như bệnh thận hoặc bệnh tim, thoái hoá cột sống, bệnh lý cơ xương khớp…. Điều này khiến việc phân biệt SGTM với các bệnh lý khác trở nên khó khăn, dẫn đến việc chẩn đoán sai giai đoạn của bệnh.
Ví dụ cụ thể như tình trạng bệnh lý của case bệnh dưới đây, dựa trên các triệu chứng mà bệnh nhân đưa ra, bác sĩ khó lòng chẩn đoán chính xác giai đoạn bệnh suy giãn tĩnh mạch của bệnh nhân đang ở mức độ nào.
Cần dựa vào siêu âm tĩnh mạch chuyên sâu Doppler ở tư thế đứng, dựa trên kết quả siêu âm ghi nhận và các thông tin thăm khám, bác sĩ mới có chẩn đoán chính xác và cụ thể về tình trạng bệnh lý suy giãn tĩnh mạch và giai đoạn suy giãn tĩnh mạch của bệnh nhân.
Cụ thể, bệnh nhân có tên M.M.N, sinh năm 1985, nghề nghiệp phụ hồ, chị đến phòng khám tĩnh mạch Dr Vein thăm khám bệnh lý suy giãn tĩnh mạch vì các lý do:
Cảm giác cộm ở chân, nhức mặt trong bắp đùi
Chân phải sưng to nhiều ngày khi làm việc nặng
Tiền sử bệnh:
Từng đi khám tĩnh mạch, kết luận suy van tĩnh mạch sâu
Bác sĩ thăm khám cho chị chỉ định tiến hành siêu âm Doppler tĩnh mạch chuyên sâu ở tư thế đứng, siêu âm ghi nhận:
Chân phải: Tĩnh mạch hiển lớn có dòng trào ngược >2 giây
Chân trái: Có dòng trào ngược 1 nhánh nhỏ ngay bên dưới gối
Dựa trên các thông tin thăm khám ban đầu cùng kết quả siêu âm và loại trừ các bệnh lý đi kèm, bác sĩ đưa ra chẩn đoán:
Bệnh nhân bị suy van tĩnh mạch hiển lớn chân phải độ 2
Phác đồ điều trị bác sĩ đưa ra là cần phẫu thuật can thiệp, theo đó
Chân phải: Tiến hành điều trị với laser nội mạch EVLA đối với tĩnh mạch hiển lớn của chân
>> Xem thêm bài viết: Laser nhiệt nội tĩnh mạch EVLA
Chân trái: Thực hiện tiêm xơ dưới hướng dẫn của siêu âm nhánh bị trào ngược
Rõ ràng nếu chỉ dựa trên các triệu chứng thực thể mà ban đầu bệnh nhân trao đổi khi đến thăm khám, sẽ rất khó phân loại và xác định giai đoạn bệnh cũng như bệnh lý đang xuất hiện ở phần nào của hai chi dưới, từ đó mới có giải pháp điều trị tối ưu nhất, chặn đứng nguyên nhân gây bệnh cũng như nguy cơ bệnh lý tái phát về sau.
Suy giãn tĩnh mạch là một vấn đề sức khỏe không nên bị xem nhẹ. Việc nhận diện sớm các triệu chứng và hiểu rõ về từng giai đoạn suy giãn tĩnh mạch sẽ giúp người bệnh có những biện pháp can thiệp kịp thời, giảm thiểu các biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp phải tình trạng này, hãy tìm đến các chuyên gia y tế để được tư vấn và điều trị thích hợp. Hãy chăm sóc đôi chân của bạn ngay hôm nay để ngăn chặn sự tiến triển của suy giãn tĩnh mạch và tận hưởng cuộc sống khỏe mạnh hơn!
Dr.Vein – Phòng khám điều trị chuyên sâu suy giãn tĩnh mạch và các bệnh lý mạch máu.
