Tĩnh mạch hiển bé: Chức năng, bệnh lý và các phương pháp điều trị

Điều trị suy giãn tĩnh mạch hiển bé đã đạt được nhiều bước tiến quan trọng với các phương pháp hiện đại giúp bệnh nhân giảm triệu chứng và tránh biến chứng lâu dài.

I. Tĩnh mạch hiển bé là gì?

1. Khái niệm và chức năng của tĩnh mạch hiển bé

Tĩnh mạch hiển bé (Small Saphenous Vein – SSV) là một phần của hệ thống tĩnh mạch nông, dẫn máu từ mặt ngoài bàn chân qua mặt sau bắp chân và đổ vào tĩnh mạch khoeo. Đây là tĩnh mạch quan trọng nhưng thường bị bỏ sót trong chẩn đoán suy giãn tĩnh mạch nông. Tình trạng giãn tĩnh mạch hiển bé thường xảy ra ở khoảng 1/6 bệnh nhân suy tĩnh mạch nông. Các triệu chứng lâm sàng của nó thường bị nhầm lẫn với suy tĩnh mạch hiển lớn (Great Saphenous Vein – GSV).

2. Vị trí và cấu trúc giải phẫu tĩnh mạch hiển bé

Tĩnh mạch hiển bé bắt đầu từ mặt ngoài bàn chân, chạy qua gân Achilles, dọc theo bắp chân và kết thúc tại vùng khoeo chân. Tương tự như tĩnh mạch hiển lớn, tĩnh mạch này được mô tả chính xác hơn là “tĩnh mạch trong mạc” (intrafascial vein), vì nó nằm trong khoang hiển (saphenous space), một cấu trúc nằm giữa lớp mạc nông và mạc sâu. Giải phẫu tĩnh mạch hiển bé khá phức tạp, đặc biệt ở vị trí gần dây thần kinh bắp chân (sural nerve), khiến việc điều trị cần kỹ thuật cao để tránh tổn thương.

• So sánh với tĩnh mạch hiển lớn:
  • Tĩnh mạch hiển lớn dài hơn và nằm ở mặt trong chân, thường được sử dụng trong các phẫu thuật bắc cầu mạch máu.
  • Tĩnh mạch hiển bé ngắn hơn, có vị trí giải phẫu phức tạp hơn, khiến việc điều trị cần kỹ thuật cao để tránh tổn thương dây thần kinh bắp chân (sural nerve).

3. Tầm quan trọng của tĩnh mạch hiển bé trong tuần hoàn máu

Tĩnh mạch hiển bé đảm bảo vai trò dẫn lưu máu từ vùng nông về tĩnh mạch sâu, giúp duy trì tuần hoàn hiệu quả và ngăn ngừa tình trạng máu ứ đọng.

II. Các bệnh lý thường gặp ở tĩnh mạch hiển bé

1. Suy giãn tĩnh mạch hiển bé

• Định nghĩa: Đây là tình trạng suy van tĩnh mạch, khiến máu chảy ngược (trào ngược) và ứ đọng, gây nên các triệu chứng như sưng phù, đau nhức và tĩnh mạch phồng lớn.
• Triệu chứng:
  • Nặng chân, đau rát hoặc cảm giác nóng ở vùng bắp chân.
  • Giãn tĩnh mạch hiển bé dễ thấy dưới da với các tĩnh mạch nổi rõ, xoắn lại, thường thấy ở mặt sau cẳng chân.
• Nguyên nhân:
  • Yếu tố di truyền, béo phì, mang thai hoặc đứng/ngồi lâu.
  • Thói quen ít vận động hoặc các bệnh lý nền như suy tim.

2. Viêm tĩnh mạch huyết khối

Viêm tĩnh mạch huyết khối là tình trạng hình thành cục máu đông trong tĩnh mạch hiển bé, gây sưng, đỏ, đau và có thể lan đến các tĩnh mạch sâu. Viêm tĩnh mạch huyết khối nếu không điều trị có thể dẫn đến huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT), một biến chứng nguy hiểm có nguy cơ gây thuyên tắc phổi – tình trạng đe dọa tính mạng.

>> Xem thêm bài viết: Huyết khối tĩnh mạch sâu: Nguyên nhân, biến chứng và cách điều trị

3. Dòng trào ngược tại chỗ nối hiển-khoeo (saphenopopliteal junction – SPJ)

Dòng trào ngược tại chỗ nối hiển-khoeo là nguyên nhân chính dẫn đến suy giãn tĩnh mạch hiển bé. Điều này có thể xảy ra độc lập hoặc kết hợp với dòng trào ngược từ các tĩnh mạch khác như tĩnh mạch hiển lớn. Dòng trào ngược tại chỗ nối tĩnh mạch hiển bé – tĩnh mạch khoeo có thể xảy ra ở khoảng 15% bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch nguyên phát. Dòng trào ngược này có thể gây ra các dấu hiệu và triệu chứng suy giãn tĩnh mạch nghiêm trọng tương đương với suy tĩnh mạch hiển lớn. Nếu không được điều trị, giãn tĩnh mạch có thể dẫn đến loét chân, một biến chứng khó xử lý.

III. Các phương pháp điều trị suy giãn tĩnh mạch hiển bé

1. Can thiệp nội tĩnh mạch ít xâm lấn: 

Can thiệp nội tĩnh mạch là tiêu chuẩn vàng trong điều trị suy giãn tĩnh mạch hiển bé, giúp đóng kín tĩnh mạch suy mà không cần phẫu thuật mở, bao gồm cả phương pháp nhiệt và không nhiệt:

• Laser nội tĩnh mạch (EVLA):

  Sử dụng năng lượng laser để làm co và đóng kín tĩnh mạch suy. EVLA hiệu quả trong việc giảm triệu chứng và có tỷ lệ thành công cao, từ 95% đến 100%.

 

• Đốt sóng cao tần (RFA): Kỹ thuật này sử dụng sóng cao tần để tạo nhiệt, giúp tĩnh mạch bị suy co lại và ngừng hoạt động. RFA giảm thiểu nguy cơ tổn thương dây thần kinh, thời gian phục hồi nhanh hơn và ít đau hơn.
• Keo sinh học (VenaSeal): Phương pháp không nhiệt này sử dụng keo y khoa để đóng kín tĩnh mạch bị suy. Điểm mạnh là không cần gây tê tumescence, ít đau và giảm nguy cơ biến chứng.

2. Tiêm xơ tạo bọt dưới hướng dẫn siêu âm

Đây là phương pháp sử dụng dung dịch xơ hóa dạng bọt tiêm trực tiếp vào tĩnh mạch bị suy, gây xơ hóa và làm biến mất tĩnh mạch. Tiêm xơ tạo bọt thích hợp với các trường hợp không thể áp dụng nhiệt nội tĩnh mạch. 

3. Phẫu thuật tĩnh mạch hiển bé

Phẫu thuật thắt và tước bỏ tĩnh mạch hiển bé từng là tiêu chuẩn điều trị nhưng hiện ít được sử dụng do tỷ lệ biến chứng cao và thời gian phục hồi lâu. Phương pháp này chỉ áp dụng trong trường hợp các phương pháp nội tĩnh mạch không hiệu quả.

4. Các kỹ thuật không sử dụng nhiệt

• Cơ học-hóa học nội tĩnh mạch: Kết hợp tổn thương cơ học và tiêm chất xơ hóa để đóng kín tĩnh mạch.
• Keo cyanoacrylate: Một kỹ thuật mới, không gây tê tumescence, giảm đáng kể nguy cơ tổn thương dây thần kinh.

Điều trị suy giãn tĩnh mạch hiển bé không chỉ dừng lại ở việc giảm triệu chứng mà còn ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng như loét tĩnh mạch hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu. Các kỹ thuật nội tĩnh mạch hiện đại, bao gồm laser nội tĩnh mạch, đốt sóng cao tần, và keo sinh học, đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong điều trị suy giãn tĩnh mạch hiển bé, mang lại sự thoải mái và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Nếu bạn đang gặp các triệu chứng như đau nhức, sưng phù, hoặc thấy tĩnh mạch nổi rõ ở vùng bắp chân, hãy tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tại phòng khám tĩnh mạch Dr Vein, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa mạch máu – hiện đang công tác tại Khoa Phẫu thuật Mạch Máu của Bệnh viện Chợ rẫy, sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, ứng dụng các phương pháp nội tĩnh mạch tiên tiến nhất hiện nay, đảm bảo an toàn và hiệu quả cao.

Dr.Vein – Phòng khám điều trị chuyên sâu suy giãn tĩnh mạch và các bệnh lý mạch máu. Tư vấn nhanh: 0932.19.28.82 Website: https://drvein.vn/ YouTube: Phòng khám Dr.Vein Địa chỉ: Số 2 Nội Khu Mỹ Toàn 2, Tân Phong, Quận 7, Hồ Chí Minh.