Dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân tái phát và cách điều trị hiệu quả

Dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân không chỉ xuất hiện lần đầu mà còn có thể tái phát sau nhiều năm, ngay cả khi bệnh nhân đã từng điều trị bằng laser nội mạch (EVLA). Trong một số trường hợp, dòng trào ngược tĩnh mạch mới có thể hình thành ở các nhánh nông hoặc đoạn xa chưa được xử lý trước đó. Bài viết dưới đây trình bày một ca bệnh tái phát sau 10 năm, được phát hiện và xây dựng cách điều trị giãn tĩnh mạch chân phù hợp bằng phương pháp tiêm xơ UGFS theo chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa tại Dr Vein.

I/ Dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân: Nhận biết sớm và chính xác

Dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân có thể xuất hiện từ rất sớm qua các biểu hiện như cảm giác nặng chân, tê mỏi hoặc châm chích nhẹ, nhất là khi đứng hoặc ngồi lâu. Tuy nhiên, các triệu chứng này thường bị xem nhẹ hoặc nhầm với mỏi cơ thông thường, dẫn đến chậm trễ trong việc thăm khám chuyên khoa. Đây là lý do nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi tĩnh mạch đã giãn rõ hoặc có biến chứng, thậm chí tái phát sau nhiều năm đã từng điều trị. 

1. Nhận biết sớm dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân qua từng cấp độ CEAP

Dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân thường bắt đầu âm thầm, tăng dần theo thời gian và dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu. Người bệnh có thể cảm thấy:

• Nặng chân, mỏi chân khi đứng lâu
• Căng tức hoặc tê châm chích vùng cẳng chân
• Cảm giác thoải mái hơn khi gác chân hoặc nghỉ ngơi

Theo hệ thống CEAP, được sử dụng rộng rãi trong chẩn đoán bệnh tĩnh mạch chi dưới, biểu hiện lâm sàng được phân chia thành 7 cấp độ:

• C0 – Không thấy dấu hiệu bất thường trên da, nhưng có thể có cảm giác mỏi hoặc nặng chân vào cuối ngày.
• C1 – Xuất hiện các mạch máu nhỏ giãn dưới da như mao mạch, tĩnh mạch dạng lưới hoặc mạng nhện, thường không kèm đau rõ rệt.
• C2 – Tĩnh mạch nông giãn to, nổi gồ rõ rệt trên bề mặt da, có thể đi kèm cảm giác căng tức, nặng chân khi đứng lâu.
• C3 – Chi dưới bắt đầu xuất hiện phù nhẹ, nhất là vùng cổ chân; thường rõ hơn vào chiều tối và giảm khi nghỉ ngơi.
• C4 – Vùng da thay đổi màu sắc và cấu trúc: sạm màu, dày da, đôi khi kèm viêm da hoặc xơ cứng mô dưới da.
• C5 – Có sẹo loét do suy tĩnh mạch đã lành, biểu hiện giai đoạn tiến triển từng có biến chứng loét.
• C6 – Loét chân còn tồn tại, thường kéo dài dai dẳng, khó liền, có nguy cơ nhiễm trùng và tái phát nếu không điều trị đúng cách.

Trong đó, giai đoạn C1 và C2 là hai mức độ phổ biến nhất khi bệnh nhân bắt đầu tìm đến bác sĩ, với triệu chứng nặng chân, đau mỏi và đôi khi thấy mạng nhện tĩnh mạch hoặc búi tĩnh mạch giãn rõ. Dù vậy, nhiều bệnh nhân vẫn chần chừ thăm khám cho đến khi bệnh tiến triển sang C3–C4 với biến chứng như phù mạn tính hoặc thay đổi màu da.

Việc phân loại đúng theo CEAP giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị suy van tĩnh mạch chi dưới chính xác theo mức độ tổn thương, đồng thời đưa ra kế hoạch theo dõi lâu dài nhằm kiểm soát bệnh hiệu quả.

2. Dấu hiệu giãn tĩnh mạch có thể “trở lại” sau EVLA

Dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân không chỉ xuất hiện lần đầu mà còn có thể tái phát nhiều năm sau khi điều trị bằng laser nội tĩnh mạch (EVLA). Đây là một hiện tượng được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu lâm sàng dài hạn, phản ánh đặc điểm mạn tính và tiến triển của bệnh lý tĩnh mạch chi dưới. 

Trong EVLA, năng lượng laser được sử dụng để làm tắc thân chính tĩnh mạch bị suy, thường là tĩnh mạch hiển lớn (GSV). Khi thân mạch được xử lý triệt để, lưu lượng máu sẽ được tái phân bố qua các nhánh bên hoặc hệ tĩnh mạch xuyên. Tuy nhiên, theo thời gian, sự gia tăng áp lực tuần hoàn bù trừ tại các đoạn chưa can thiệp, cùng với yếu tố nguy cơ như đứng ngồi lâu, giảm độ đàn hồi thành tĩnh mạch do tuổi tác hoặc di truyền, có thể dẫn đến suy van mới tại các nhánh này.

Khi hiện tượng suy van mới xảy ra, người bệnh có thể tái phát các dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân, bao gồm: cảm giác nặng chân khi đứng lâu, sưng phù nhẹ, châm chích vùng cẳng chân, và tĩnh mạch nổi gồ trở lại trên bề mặt da. Theo nghiên cứu của Gohel et al. (J Vasc Surg, 2010), khoảng 30% bệnh nhân có dấu hiệu tái phát trong vòng 5–10 năm sau EVLA, chủ yếu do dòng trào ngược mới ở các nhánh tĩnh mạch chưa xử lý. Nghiên cứu của Rasmussen et al. (Br J Surg, 2011) cũng ghi nhận tỷ lệ tái phát không nhỏ liên quan đến nhánh nông hoặc tĩnh mạch xuyên, hơn là tái thông mạch cũ.

Việc tái phát không đồng nghĩa với thất bại điều trị ban đầu, mà là diễn tiến tự nhiên của bệnh. Trong những trường hợp như vậy, bác sĩ sẽ đánh giá lại bằng siêu âm Doppler để xác định vị trí dòng trào ngược mới và xây dựng cách điều trị giãn tĩnh mạch chân tiếp theo. Tiêm xơ UGFS là phương pháp phù hợp với các đoạn mạch nhỏ, nông, tái phát sau laser và không cần can thiệp xâm lấn lặp lại. 

3. Vai trò của siêu âm Doppler trong phát hiện dòng trào ngược muộn

Ở những bệnh nhân đã từng can thiệp điều trị suy tĩnh mạch, đặc biệt bằng laser nội mạch (EVLA), việc phát hiện dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân tái phát không thể chỉ dựa vào quan sát bên ngoài. Trong nhiều trường hợp, thân tĩnh mạch đã đốt vẫn đóng tốt, nhưng dòng trào ngược tĩnh mạch mới có thể hình thành ở các nhánh nông hoặc xuyên – đây là nguyên nhân gây tái phát triệu chứng.

Siêu âm Doppler mạch máu hai chi dưới là phương tiện chẩn đoán hình ảnh duy nhất hiện nay có khả năng đánh giá chính xác toàn bộ hệ thống tĩnh mạch nông và sâu. Với chế độ đo vận tốc dòng chảy và thời gian trào ngược, Doppler cho phép:

• Xác định tình trạng đóng hay còn thông của mạch đã điều trị
• Phát hiện dòng trào ngược kéo dài ≥ 0,5 giây, đặc biệt ở nhánh chưa can thiệp
• Đánh giá toàn diện hệ thống tĩnh mạch xuyên – nơi dễ bị bỏ sót nếu chỉ thăm khám lâm sàng

Theo nghiên cứu của Labropoulos et al. (J Vasc Surg, 2003), siêu âm Doppler có độ nhạy cao trong việc phát hiện trào ngược muộn tại các nhánh thứ cấp, ngay cả khi bệnh nhân không có búi tĩnh mạch giãn rõ rệt.

Ngoài vai trò chẩn đoán, siêu âm Doppler còn là công cụ không thể thiếu để xây dựng cách điều trị giãn tĩnh mạch chân phù hợp với từng vị trí tổn thương. Ví dụ, nếu dòng trào ngược được phát hiện ở nhánh nông vùng cẳng chân, bác sĩ có thể chỉ định tiêm xơ UGFS thay vì can thiệp lại bằng laser, giúp tối ưu hóa điều trị mà vẫn hạn chế xâm lấn.

Tại Dr Vein, toàn bộ quy trình siêu âm được thực hiện trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa mạch máu, nhằm đảm bảo đánh giá chính xác nhất tình trạng hệ tĩnh mạch và hướng can thiệp đúng thời điểm.

>>> Xem thêm bài viết: Giãn tĩnh mạch tái phát sau điều trị: 5 Nguyên nhân thật sự và cách điều trị hiệu quả

II/ Trường hợp thực tế: Phát hiện dòng trào ngược tĩnh mạch sau 10 năm điều trị 

1. Hồ sơ bệnh án

Bệnh nhân H.T.V., nữ, sinh năm 1955, hiện đã nghỉ hưu, đến khám tại Dr Vein với triệu chứng hai chân sưng phù, nặng mỏi rõ rệt và cảm giác châm chích vùng cẳng chân. Bệnh nhân cho biết tình trạng này kéo dài trong nhiều tháng, ảnh hưởng đến khả năng đi lại và sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt vào cuối ngày hoặc sau khi đứng lâu.

Tiền sử ghi nhận bệnh nhân từng điều trị laser nội mạch (EVLA) tĩnh mạch hiển lớn cách đây hơn 10 năm tại nước ngoài. Sau điều trị, các triệu chứng cải thiện rõ và không còn tĩnh mạch nổi gồ. Tuy nhiên, gần đây bệnh tái phát với biểu hiện tương tự như giai đoạn đầu, khiến bệnh nhân lo lắng và chủ động thăm khám chuyên khoa mạch máu.

2. Kết quả siêu âm Doppler mạch máu

Bệnh nhân được Thạc sĩ – bác sĩ Lê Kim Cao trực tiếp thăm khám và thực hiện siêu âm Doppler tĩnh mạch chi dưới hai bên để đánh giá lại hệ thống tĩnh mạch. Kết quả cho thấy:

• Tĩnh mạch hiển lớn vùng đùi trái (GSV) đã được đốt laser và hiện đóng hoàn toàn lòng mạch, không còn dòng máu lưu thông – cho thấy EVLA trước đó đạt hiệu quả cao.
• Tuy nhiên, ghi nhận dòng trào ngược kéo dài trên 500ms tại nhánh nông vùng cẳng chân hai bên, kèm giãn nhẹ thành mạch – dấu hiệu cho thấy suy van thứ phát tại vị trí chưa từng được can thiệp.

Dựa vào kết quả siêu âm, bác sĩ xác định bệnh nhân hiện có dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân tái phát, không phải do mạch cũ tái thông mà do hình thành dòng trào ngược mới ở các nhánh nhỏ hơn, phổ biến sau nhiều năm đã điều trị thân chính bằng EVLA.

3. Xác định chẩn đoán tái phát và chỉ định điều trị

Sau khi đánh giá tổng thể lâm sàng và hình ảnh siêu âm, bác sĩ Lê Kim Cao tại Dr Vein xác định bệnh nhân thuộc phân độ CEAP C1 tái phát. Tuy không có búi tĩnh mạch giãn lớn, nhưng sự hiện diện của dòng trào ngược tĩnh mạch kéo dài ở nhánh nông hai bên là dấu hiệu cho thấy cần can thiệp để kiểm soát triệu chứng và ngăn bệnh tiến triển.

Vì tổn thương tập trung tại các nhánh nhỏ và không liên quan đến thân mạch đã đốt trước đó, tiêm xơ UGFS hai chân được chỉ định là lựa chọn điều trị phù hợp. Phương pháp này mang lại nhiều lợi ích:

• Xử lý chọn lọc dòng trào ngược tại vị trí nông, nhỏ
• Không cần can thiệp lại vào tĩnh mạch đã từng đốt laser
• Ít xâm lấn, không cần gây mê, phục hồi nhanh
• Có thể lặp lại nếu tổn thương còn tồn dư

Phác đồ cá nhân hóa tại Dr Vein giúp điều trị đúng vị trí mạch bị suy, đồng thời giảm nguy cơ tái phát hệ thống. Việc phát hiện sớm dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân và điều trị bằng cách điều trị giãn tĩnh mạch chân ít xâm lấn như UGFS giúp duy trì hiệu quả điều trị lâu dài mà không cần can thiệp sâu hơn.

>>> Xem thêm bài viết: Suy giãn tĩnh mạch C1 tái phát: Phác đồ điều trị từ bác sĩ mạch máu tại Dr Vein

III/ Cách điều trị giãn tĩnh mạch chân bằng tiêm xơ UGFS

1. Tiêm xơ UGFS là gì?

Tiêm xơ UGFS (Ultrasound-guided Foam Sclerotherapy) là kỹ thuật sử dụng dung dịch gây xơ dạng bọt, tiêm trực tiếp vào lòng tĩnh mạch bị suy dưới hướng dẫn siêu âm. Dung dịch bọt tiếp xúc với thành mạch, tạo phản ứng viêm xơ nội mạc và làm tĩnh mạch xẹp lại, ngưng dẫn máu, sau đó được cơ thể hấp thu dần theo thời gian.

Phương pháp này được khuyến cáo trong điều trị các trường hợp dòng trào ngược tĩnh mạch khu trú, đặc biệt tại các đoạn nông, nhánh nhỏ hoặc vùng khó tiếp cận bằng kỹ thuật nhiệt nội mạch như laser hoặc RFA. Theo hướng dẫn của European Society for Vascular Surgery (ESVS, 2022) và Society for Vascular Surgery (SVS, 2011), UGFS là lựa chọn điều trị hiệu quả ở bệnh nhân CEAP độ C1–C3 khi tổn thương không nằm ở thân chính tĩnh mạch hiển lớn.

2. Lý do UGFS được chỉ định trong ca này

Trong trường hợp bệnh nhân H.T.V., dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân tái phát sau 10 năm điều trị EVLA là do xuất hiện dòng trào ngược tĩnh mạch mới tại các nhánh nông vùng cẳng chân, chứ không phải tái thông mạch đã từng đốt. Thân tĩnh mạch hiển lớn (GSV) vùng đùi bên trái được xác nhận đã đóng hoàn toàn, cho thấy EVLA trước đó vẫn hiệu quả. 

Tổn thương hiện tại nằm ở các nhánh nhỏ, nông, sát bề mặt da – vị trí không phù hợp để tiếp tục sử dụng kỹ thuật laser nội mạch do nguy cơ tổn thương mô mềm và dây thần kinh cảm giác. Trong hoàn cảnh này, tiêm xơ UGFS là lựa chọn điều trị phù hợp nhất, vì:

• Có thể xử lý chọn lọc dòng trào ngược tại các nhánh nhỏ mà không cần can thiệp lại hệ thống mạch chính
• Ít xâm lấn, không cần gây mê hoặc rạch da
• Phù hợp với bệnh nhân tái phát ở mức CEAP C1, chưa có biến chứng nặng
• Cho phép cá nhân hóa điều trị theo vị trí tổn thương thực tế

Tại Dr Vein, UGFS được áp dụng chính xác nhờ hướng dẫn bằng siêu âm Doppler thời gian thực, giúp tăng hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Đây là một trong những lựa chọn chính trong cách điều trị giãn tĩnh mạch chân tái phát, đặc biệt khi tổn thương không nằm ở các đoạn mạch lớn.

3. Ưu điểm của điều trị bằng UGFS trong kiểm soát giãn tĩnh mạch tái phát

Ở những bệnh nhân có dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân tái phát sau khi đã từng điều trị bằng laser nội mạch, tiêm xơ UGFS là một lựa chọn điều trị phù hợp không chỉ vì khả năng xử lý chính xác các nhánh trào ngược, mà còn vì nhiều ưu điểm đáng kể về mặt trải nghiệm và hiệu quả lâu dài.

Trước hết, UGFS là kỹ thuật ít xâm lấn, không cần gây mê hay phẫu thuật, bệnh nhân có thể điều trị ngoại trú và quay lại sinh hoạt bình thường chỉ sau một thời gian ngắn. Thủ thuật diễn ra nhanh chóng, thường chỉ trong vòng 15–30 phút, không để lại sẹo, và ít đau sau can thiệp hơn so với các phương pháp sử dụng năng lượng nhiệt như laser hoặc sóng cao tần.

Thứ hai, UGFS có thể được lặp lại nếu cần, đặc biệt trong các trường hợp dòng trào ngược còn tồn dư hoặc xuất hiện thêm các nhánh mới suy van sau thời gian theo dõi. Đây là ưu điểm quan trọng trong điều trị bệnh tĩnh mạch có tính tiến triển mạn tính, khi hệ tĩnh mạch có thể tiếp tục thay đổi theo thời gian hoặc theo tuổi tác.

Ngoài ra, chi phí điều trị bằng UGFS thường hợp lý hơn so với các kỹ thuật nội tĩnh mạch sử dụng năng lượng cao, giúp giảm gánh nặng tài chính với bệnh nhân, đặc biệt trong bối cảnh bệnh có nguy cơ tái phát theo chu kỳ.

Khi được chỉ định đúng thời điểm, tiêm xơ UGFS giúp kiểm soát hiệu quả dòng trào ngược tĩnh mạch tái phát, cải thiện triệu chứng và phòng ngừa bệnh tiến triển lên các giai đoạn nặng hơn. Đây là một trong những lựa chọn hàng đầu trong cách điều trị giãn tĩnh mạch chân tái phát tại Dr Vein, đặc biệt ở bệnh nhân lớn tuổi, tổn thương khu trú, và đã từng can thiệp trước đó.

IV/ Theo dõi sau điều trị và phòng ngừa tái phát

1. Chăm sóc sau tiêm xơ UGFS

Sau khi tiêm xơ UGFS, bệnh nhân cần được băng ép vùng điều trị bằng băng thun trong 24–48 giờ đầu. Đây là bước chăm sóc bắt buộc nhằm hỗ trợ lòng tĩnh mạch xẹp lại, ngăn ngừa tụ máu và giảm nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch nông.

Sau giai đoạn băng ép, bệnh nhân sẽ tiếp tục mang vớ tĩnh mạch áp lực loại phù hợp (thường 15–20 mmHg) theo hướng dẫn cá nhân hóa từ bác sĩ. Việc đeo vớ giúp duy trì áp lực đều lên hệ tĩnh mạch nông, hỗ trợ dòng máu hồi lưu, giảm nguy cơ tái hình thành dòng trào ngược.

Ngoài ra, bệnh nhân cần:

• Đi bộ nhẹ nhàng trong ngày đầu sau thủ thuật
• Tránh đứng hoặc ngồi bất động quá lâu
• Không xoa bóp, chườm nóng hoặc gãi vùng tiêm
• Uống đủ nước và duy trì trọng lượng cơ thể hợp lý

Tuân thủ chăm sóc đúng sau tiêm xơ UGFS là yếu tố quan trọng trong cách điều trị giãn tĩnh mạch chân ít xâm lấn, giúp ổn định kết quả và hạn chế tái phát. 

2. Tái khám đúng lịch để theo dõi dòng trào ngược

Việc tái khám sau điều trị không chỉ để đánh giá hiệu quả tiêm, mà còn để theo dõi dòng trào ngược tĩnh mạch còn tồn tại hoặc xuất hiện mới. Lịch tái khám đầu tiên thường được thực hiện sau 4–6 tuần, kết hợp siêu âm Doppler nhằm:

• Đánh giá mức độ xơ hóa của tĩnh mạch đã tiêm
• Phát hiện các nhánh khác có nguy cơ trào ngược mới
• Quyết định có cần tiêm nhắc lại hay bổ sung điều trị hay không

Đây là bước không thể thiếu trong bất kỳ phác đồ điều trị giãn tĩnh mạch chân nào, đặc biệt ở các ca tái phát sau EVLA như bệnh nhân H.T.V.

3. Phòng ngừa tái phát lâu dài bằng thay đổi thói quen

Vì giãn tĩnh mạch là bệnh lý mạn tính, bệnh có thể tiếp tục tiến triển hoặc tái phát nếu không kiểm soát tốt yếu tố nguy cơ. Do đó, sau điều trị, bệnh nhân cần duy trì các thói quen hỗ trợ tuần hoàn tĩnh mạch:

• Tránh ngồi hoặc đứng một chỗ quá lâu
• Gác chân cao khi nghỉ ngơi
• Duy trì tập luyện đều đặn như đi bộ hoặc đạp xe nhẹ
• Mang vớ tĩnh mạch theo hướng dẫn nếu làm nghề có nguy cơ cao

Đặc biệt, nếu dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân như nặng chân, sưng phù hoặc tĩnh mạch nổi gồ xuất hiện trở lại, bệnh nhân nên tái khám sớm để được đánh giá bằng siêu âm Doppler và điều chỉnh điều trị kịp thời.

Kết luận

Trường hợp bệnh nhân H.T.V. là minh chứng cho việc dấu hiệu bị giãn tĩnh mạch chân có thể tái phát nhiều năm sau điều trị, dù thân mạch chính đã được xử lý bằng EVLA. Nhờ phát hiện sớm dòng trào ngược mới tại các nhánh nông bằng siêu âm Doppler, bác sĩ tại Dr Vein đã chỉ định đúng phương pháp – tiêm xơ UGFS – trong một phác đồ điều trị giãn tĩnh mạch chân ít xâm lấn và hiệu quả.

Kết quả điều trị không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật, mà còn vào quá trình chăm sóc sau thủ thuật, tái khám đúng hẹn và phòng ngừa tái phát bằng điều chỉnh lối sống. Khi được tiếp cận đúng hướng và theo dõi sát, bệnh tĩnh mạch mạn tính hoàn toàn có thể kiểm soát lâu dài. 

Tham khảo thêm các bài viết trong chuyên mục Kiến thức của Dr Vein để hiểu rõ hơn về cách phòng ngừa và điều trị bệnh lý tĩnh mạch theo hướng chuyên sâu, hiệu quả và cá nhân hóa. Nếu bạn đang có triệu chứng nghi ngờ, hãy liên hệ với đội ngũ bác sĩ tại Dr Vein để được thăm khám và tư vấn đúng lúc.

Liên hệ tư vấn điều trị bệnh lý suy giãn tĩnh mạch

• Tư vấn nhanh: 0932.19.28.82
• Website:    https://drvein.vn
• Facebook: https://www.facebook.com/DrVein.vn/
• Youtube:   https://www.youtube.com/@phongkhamDrVein
• Xem video thực tế tại: ĐÂY
• Hình ảnh thực tế ca phẫu thuật tại: Hình ảnh
• Địa chỉ Edopi Healthcare: Số 2 Nội Khu Mỹ Toàn 2, Tân Phong, Quận 7, Hồ Chí Minh