UGFS

UGFS – xơ hóa tĩnh mạch suy dưới hướng dẫn siêu âm là thủ thuật điều trị ít xâm lấn, được áp dụng hiệu quả trong quản lý suy giãn tĩnh mạch mạn tính. Tại Dr Vein, phương pháp này thường được chỉ định cho các trường hợp như tĩnh mạch nhánh suy, quanh ổ loét hoặc vị trí không thể can thiệp bằng laser nội mạch. Bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất thủ thuật, chỉ định và hiệu quả điều trị theo hướng dẫn từ các hiệp hội chuyên ngành như ESVS, SVS, Phlebology.

I. Tổng quan về UGFS – Xơ hóa tĩnh mạch suy dưới hướng dẫn siêu âm

1. UGFS là gì?

UGFS (Ultrasound-Guided Foam Sclerotherapy) – hay xơ hóa tĩnh mạch bằng bọt dưới hướng dẫn siêu âm – là thủ thuật điều trị suy giãn tĩnh mạch mạn bằng cách tiêm chất gây xơ dạng bọt vào lòng tĩnh mạch dưới siêu âm Doppler. Bọt xơ tiếp xúc trực tiếp với nội mô, gây viêm hóa học tại chỗ, xơ hóa và đóng kín mạch máu bị trào ngược, giúp cải thiện lưu thông và giảm triệu chứng.

Theo European Journal of Vascular and Endovascular Surgery (2015), UGFS cho phép điều trị chính xác tĩnh mạch suy bằng cách theo dõi đường đi và phân bố của bọt qua siêu âm, giúp tăng hiệu quả và giảm biến chứng. Phương pháp này được áp dụng rộng rãi tại châu Âu từ đầu những năm 2000 và đến nay vẫn là lựa chọn ưu tiên trong nhiều chỉ định điều trị suy tĩnh mạch.

2. Cơ chế tác dụng của UGFS

Chất gây xơ dạng bọt (thường là polidocanol hoặc sodium tetradecyl sulfate – STS) tạo nên các vi bóng khí có khả năng đẩy máu ra khỏi lòng mạch, giúp bọt tiếp xúc lâu hơn với thành tĩnh mạch so với dung dịch thường. Tiếp xúc này phá huỷ lớp nội mô, dẫn đến viêm thành mạch và hình thành mô xơ sau vài tuần – kết quả là lòng tĩnh mạch bị đóng lại vĩnh viễn.

Nghiên cứu của Rabe và cộng sự, (2010) cho thấy bọt xơ có hiệu quả xơ hoá gấp 5 lần dạng dung dịch, do diện tiếp xúc lớn và khả năng kiểm soát tốt hơn qua siêu âm. Nhờ cơ chế đó, UGFS không chỉ hiệu quả với các tĩnh mạch nông mà còn có thể ứng dụng điều trị tĩnh mạch xuyên suy và nhánh giãn phức tạp.

3. Ưu điểm của UGFS 

Thủ thuật UGFS – xơ hóa tĩnh mạch suy dưới hướng dẫn siêu âm mang lại nhiều lợi ích nhờ tính an toàn, hiệu quả và khả năng áp dụng linh hoạt trong điều trị suy giãn tĩnh mạch:

• Không cần gây mê toàn thân, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, hô hấp hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT), đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh nền
• Không rạch da, không để lại sẹo, đảm bảo tính thẩm mỹ sau điều trị
• Thời gian thực hiện ngắn (15–30 phút), có thể thực hiện ngoại trú, không cần nằm viện
• Phục hồi nhanh, người bệnh có thể đi lại nhẹ nhàng ngay trong ngày, không ảnh hưởng sinh hoạt thường nhật
• Tiếp cận được những tĩnh mạch khó điều trị, như nhánh giãn ngoằn ngoèo, quanh vùng loét, hoặc đoạn dưới gối – nơi không thể dùng laser nội mạch
• Thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm, giúp bác sĩ kiểm soát chính xác vị trí tiêm và độ lan của bọt xơ, từ đó tăng hiệu quả và giảm biến chứng

Theo EJVES Guidelines (2022), UGFS là lựa chọn hiệu quả và an toàn nếu được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa và tuân thủ đúng chỉ định.

III. Quy trình thực hiện Xơ hoá tĩnh mạch suy dưới hướng dẫn siêu âm tại Dr. Vein

Tại Dr. Vein, phác đồ điều trị suy giãn tĩnh mạch bằng UGFS được thiết kế cho từng tình trạng bệnh lý, đảm bảo tiêu chí an toàn, hiệu quả và rút ngắn thời gian phục hồi. Quy trình chuẩn y khoa bao gồm các bước sau:

1. Chuẩn bị trước thủ thuật

Trước khi thực hiện xơ hoá tĩnh mạch suy dưới hướng dẫn siêu âm (UGFS), bác sĩ sẽ thăm khám và siêu âm Doppler để đánh giá toàn bộ hệ thống tĩnh mạch. Việc này giúp xác định chính xác vị trí tĩnh mạch bị suy, mức độ trào ngược và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Để thủ thuật diễn ra an toàn và đạt hiệu quả tốt, người bệnh sẽ được hướng dẫn:

• Ngưng thuốc kháng đông (nếu đang sử dụng) theo chỉ định của bác sĩ, thường khoảng 3 đến 5 ngày trước thủ thuật.
• Không bôi kem dưỡng, thuốc bôi hoặc các sản phẩm chăm sóc da lên vùng chân cần điều trị trong ngày thực hiện.

Chất gây xơ thường được sử dụng là Polidocanol. Thuốc được tạo thành dạng bọt bằng kỹ thuật Tessari, sau đó sử dụng ngay để đảm bảo hiệu quả điều trị tối ưu.

2. Các bước tiến hành thủ thuật UGFS

Thủ thuật diễn ra nhanh chóng tại phòng khám. Người bệnh hoàn toàn tỉnh táo và nằm thư giãn trên giường bệnh trong suốt quá trình thực hiện:

Quy trình thường diễn ra theo các bước sau:

• Bước 1: Bác sĩ dùng siêu âm xác định chính xác tĩnh mạch bị suy và lựa chọn vị trí đưa kim.
• Bước 2: Sau khi sát khuẩn vùng điều trị, kim được đưa vào lòng tĩnh mạch dưới hướng dẫn của siêu âm.
• Bước 3: Bọt xơ được tiêm từ từ vào tĩnh mạch. Hình ảnh siêu âm giúp bác sĩ quan sát đường đi của bọt và kiểm soát lượng thuốc phù hợp, từ đó tăng hiệu quả điều trị và hạn chế nguy cơ biến chứng.
• Bước 4: Khi kết thúc tiêm, vùng điều trị sẽ được ép nhẹ để hỗ trợ tĩnh mạch đóng kín và giảm tình trạng máu quay trở lại.
• Bước 5: Cuối cùng, người bệnh được băng ép ngay sau thủ thuật nhằm duy trì áp lực lên thành tĩnh mạch đã điều trị.

Toàn bộ quá trình thường kéo dài khoảng 15 đến 30 phút, tùy số lượng tĩnh mạch cần can thiệp. Sau khi hoàn tất, người bệnh có thể ra về trong ngày và sinh hoạt nhẹ nhàng theo hướng dẫn của bác sĩ.

3. Theo dõi và chăm sóc sau thủ thuật

Sau khi thực hiện xơ hoá tĩnh mạch suy dưới hướng dẫn siêu âm, vùng điều trị sẽ được băng ép liên tục trong 24 giờ đầu. Việc băng ép giúp thành tĩnh mạch áp sát vào nhau, hỗ trợ quá trình xơ hóa diễn ra hiệu quả và giảm nguy cơ tĩnh mạch tái thông.

Sau đó, bác sĩ sẽ hướng dẫn mang vớ y khoa đúng kích cỡ và đúng mức áp lực. Đây là một phần quan trọng trong quá trình điều trị, giúp cải thiện tuần hoàn tĩnh mạch và giảm nguy cơ tái phát về lâu dài (Phlebology, 2021)

Để quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi, người bệnh cần lưu ý:

1. Hạn chế đứng hoặc ngồi liên tục trong thời gian dài, đặc biệt trong 24 giờ đầu.
2. Nếu làm việc văn phòng hoặc phải lái xe lâu, nên thay đổi tư thế và đi lại nhẹ nhàng sau mỗi khoảng thời gian nhất định.
3. Duy trì các hoạt động nhẹ như đi bộ, xoay cổ chân hoặc kê cao chân khi nghỉ ngơi để hỗ trợ máu lưu thông tốt hơn.
4. Tránh tắm nước quá nóng, massage, chườm nóng hoặc xoa dầu lên vùng điều trị trong ít nhất một tuần đầu.

Thông thường, người bệnh sẽ được hẹn tái khám sau khoảng 2 đến 4 tuần. Bác sĩ sẽ siêu âm Doppler để kiểm tra mức độ đóng kín của tĩnh mạch và đánh giá hiệu quả điều trị, từ đó đưa ra hướng theo dõi phù hợp nếu cần.

Tuân thủ đúng hướng dẫn chăm sóc sau thủ thuật không chỉ giúp duy trì hiệu quả điều trị mà còn góp phần giảm nguy cơ gặp các biến chứng như tăng sắc tố da hoặc viêm tĩnh mạch nông trong giai đoạn hồi phục

IV. Hiệu quả và biến chứng có thể gặp sau UGFS

1. Tỷ lệ thành công và duy trì hiệu quả

Nhiều nghiên cứu đã xác nhận hiệu quả của xơ hoá tĩnh mạch suy dưới hướng dẫn siêu âm trong việc loại bỏ dòng trào ngược và cải thiện triệu chứng suy tĩnh mạch. Theo European Journal of Vascular and Endovascular Surgery (EJVES, 2018), tỷ lệ đóng kín tĩnh mạch sau 12 tháng đạt từ 85% đến 90% nếu thực hiện đúng chỉ định và kỹ thuật.

Ở các bệnh nhân giãn nhánh nông, suy tĩnh mạch xuyên hoặc vùng quanh ổ loét, UGFS giúp cải thiện rõ rệt các triệu chứng như nặng chân, phù nhẹ, tê buốt khi đứng lâu. Nhiều bệnh nhân ghi nhận cảm giác chân nhẹ hơn và giảm đau ngay từ những ngày đầu sau tiêm.

Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào việc tuân thủ chăm sóc sau thủ thuật, đặc biệt là băng ép – mang vớ – vận động hợp lý và theo dõi tái khám định kỳ.

2. Phản ứng thường gặp sau tiêm

Dù là thủ thuật ít xâm lấn và được đánh giá an toàn, UGFS vẫn có thể gây ra một số phản ứng tại chỗ hoặc toàn thân. Hầu hết các biến chứng đều nhẹ, có thể hồi phục hoàn toàn nếu được phát hiện và xử trí sớm.

Các phản ứng thường gặp gồm:

• Bầm tím tại vùng tiêm: thường xuất hiện trong 1–3 ngày đầu và mờ dần sau 1–2 tuần mà không cần can thiệp.
• Căng tức, nóng rát nhẹ tại vùng tiêm: là phản ứng viêm tạm thời của thành mạch khi tiếp xúc với bọt xơ, thường giảm nhanh khi băng ép hoặc mang vớ đúng cách.
• Thay đổi sắc tố da: xảy ra do máu còn đọng lại trong mạch đã xơ hóa. Theo Phlebology (2021), tình trạng này gặp ở khoảng 5–10% bệnh nhân và thường mờ dần sau 3–6 tháng. Có thể kéo dài hơn nếu da mỏng, mạch sát bề mặt hoặc chăm sóc sau thủ thuật chưa đúng.
• Viêm tĩnh mạch nông nhẹ: Triệu chứng thường là đau, đỏ, căng tại vị trí tiêm nhưng không lan sâu, điều trị bằng thuốc kháng viêm, chườm lạnh và tiếp tục mang vớ.
• Phản ứng dị ứng với chất xơ (Polidocanol): hiếm gặp, thường ở mức độ nhẹ như mẩn ngứa, nổi mề đay. Những người có tiền sử dị ứng thuốc cần được khai báo kỹ trước điều trị.

Phần lớn các phản ứng của UGFS có thể phòng ngừa nhờ kỹ thuật tiêm chính xác, chăm sóc sau thủ thuật đúng cách và tuân thủ lịch tái khám. Bác sĩ sẽ theo dõi sát các dấu hiệu bất thường trong những ngày đầu để can thiệp kịp thời nếu cần thiết.

3. Làm gì để hạn chế

Hiệu quả điều trị và mức độ an toàn của UGFS phụ thuộc lớn vào kỹ thuật thực hiện và quá trình chăm sóc hậu thủ thuật. Để hạn chế tối đa, bác sĩ và người bệnh cần lưu ý:

• Thủ thuật cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa mạch máu, với kinh nghiệm siêu âm và kiểm soát đường đi của bọt xơ
• Sử dụng liều lượng chất xơ phù hợp, không vượt quá khuyến cáo
• Băng ép đúng kỹ thuật 24 giờ đầu, sau đó chuyển sang mang vớ tĩnh mạch đúng áp lực
• Tái khám đúng lịch, siêu âm kiểm tra hiệu quả đóng mạch
• Duy trì vận động nhẹ nhàng, không bất động quá lâu
• Không tiêm UGFS trên nền huyết khối tĩnh mạch sâu chưa điều trị dứt điểm

Theo hướng dẫn của ESVS (2022), UGFS là một thủ thuật an toàn và hiệu quả khi được thực hiện đúng chỉ định, có theo dõi sát và chăm sóc hậu thủ thuật đầy đủ.

Kết luận

UGFS – xơ hoá tĩnh mạch suy dưới hướng dẫn siêu âm là một thủ thuật điều trị ít xâm lấn, cho phép can thiệp chính xác vào các vị trí tĩnh mạch bị suy. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả trong các trường hợp tĩnh mạch tái phát, xuyên hoặc quanh ổ loét – những vùng khó tiếp cận bằng laser nội mạch.

Để đạt hiệu quả tối ưu và hạn chế biến chứng, UGFS cần được thực hiện đúng chỉ định bởi bác sĩ chuyên khoa, kết hợp với chăm sóc sau thủ thuật như băng ép, mang vớ và duy trì vận động hợp lý.