Thạc sĩ - Bác sĩ Lê Kim Cao
Đã kiểm duyệt nội dung

ThS.BS CKII Lê Kim Cao là bác sĩ chuyên sâu về Phẫu thuật Mạch máu, hiện công tác tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Bác sĩ đặc biệt có kinh nghiệm điều trị các trường hợp suy tĩnh mạch nặng độ C5–C6, loét chân lâu lành và tổn thương phức tạp.

Cập nhật tháng 11 năm 2026 — đối chiếu hướng dẫn điều trị giãn tĩnh mạch chi dưới năm 2023 của ba hiệp hội mạch máu và tĩnh mạch Hoa Kỳ, tài liệu dành cho người bệnh của NHS và thử nghiệm EVRA về loét tĩnh mạch.

Người mới được chẩn đoán suy giãn tĩnh mạch thường hỏi bác sĩ cùng một câu: bệnh này chữa có dứt được không, hay phải mang theo cả đời. Câu trả lời phụ thuộc vào chữ “khỏi” được hiểu theo nghĩa nào, và vào phần tĩnh mạch nào đang hỏng.

Chỗ chèn ảnh: bác sĩ siêu âm Doppler tĩnh mạch chân cho người bệnh ở tư thế đứng — chú thích ảnh “Siêu âm cho biết đoạn tĩnh mạch nào đang hở van và cần xử lý”

Giải đáp ngắn: suy giãn tĩnh mạch có chữa khỏi được không?

Có — với những đoạn tĩnh mạch đang hỏng. Những đoạn tĩnh mạch nông đã hở van, giãn to và gây triệu chứng được đóng lại hoặc lấy bỏ bằng can thiệp, và máu chuyển sang chảy qua các tĩnh mạch còn hoạt động tốt. Đa số người bệnh đỡ nặng chân, đau và phù sau điều trị.

Thứ can thiệp không thay đổi được là cơ địa dễ mắc bệnh tĩnh mạch. Theo năm tháng, một tĩnh mạch khác ở chân chưa từng có vấn đề vẫn có nguy cơ giãn ra. Thuốc và vớ y khoa giúp chân dễ chịu hơn nhưng không làm biến mất đoạn tĩnh mạch đã hỏng. Vì vậy, với bệnh tĩnh mạch, “khỏi” nên hiểu là đã xử lý dứt điểm những đoạn đang hỏng và kiểm soát được triệu chứng, chứ chưa phải lời hứa rằng chân sẽ hết hẳn tĩnh mạch giãn về sau.

Vì sao điều trị giải quyết được đoạn tĩnh mạch hỏng nhưng không đổi được cơ địa

Tĩnh mạch ở chân có những van một chiều giúp máu đi lên tim khi đứng. Khi van hở, máu dồn ngược xuống mỗi lần đứng lâu, áp lực trong lòng tĩnh mạch tăng kéo dài và thành mạch giãn dần thành những đường gân ngoằn ngoèo. Bài tổng quan về bệnh tĩnh mạch mạn tính chi dưới trên tạp chí của Hội Chụp mạch và Can thiệp Tim mạch Hoa Kỳ năm 2022 mô tả bệnh gặp nhiều hơn khi tuổi tăng, ở nữ giới, người có người thân mắc bệnh, người béo phì, phụ nữ từng mang thai và người từng bị huyết khối tĩnh mạch sâu.

Can thiệp nhắm vào đoạn tĩnh mạch đang dồn máu ngược. Khi đoạn đó được đóng lại, dòng máu ngược bị cắt và triệu chứng do nó gây ra giảm theo. Đoạn tĩnh mạch đã đóng thành công thường giữ được kết quả lâu dài: cũng bài tổng quan trên dẫn một nghiên cứu theo dõi 5 năm sau đốt sóng cao tần, 92% đoạn tĩnh mạch được điều trị vẫn đóng và cải thiện triệu chứng vẫn được duy trì.

Tuổi, giới và di truyền thì vẫn còn đó sau điều trị, và các tài liệu tham khảo dùng cho bài không ghi nhận thuốc hay bài tập nào làm một van tĩnh mạch đã hở đóng kín trở lại. Người đã điều trị tốt vì thế vẫn nên đi khám lại khi chân xuất hiện triệu chứng mới; triệu chứng mới không đồng nghĩa với lần điều trị trước đã thất bại.

Uống thuốc hoặc mang vớ có làm bệnh khỏi không?

Không. Hai cách này giảm triệu chứng, còn đoạn tĩnh mạch hở van vẫn nằm nguyên trong chân.

Thuốc tĩnh mạch đường uống, như nhóm MPFF hay chiết xuất Ruscus, được hướng dẫn năm 2023 của Hội Phẫu thuật Mạch máu Hoa Kỳ, Diễn đàn Tĩnh mạch Hoa Kỳ và Hội Tĩnh mạch và Bạch huyết Hoa Kỳ gợi ý dùng để giảm đau, nặng chân và cảm giác sưng cho người chưa phù hợp can thiệp, người đang chờ can thiệp hoặc người còn triệu chứng sau can thiệp. Hướng dẫn dẫn lại tổng quan Cochrane gộp 56 nghiên cứu: thuốc có lẽ giảm phù cẳng chân và có thể giảm đau so với giả dược, nhưng gần như không cải thiện chất lượng sống và không giúp vết loét lành nhanh hơn. Thuốc phát huy tác dụng khi đang dùng; khi ngưng, cơ chế gây bệnh vẫn còn. Những điểm cần cân nhắc khi dùng thuốc dài ngày có ở bài thuốc suy giãn tĩnh mạch có thực sự hiệu quả.

Vớ y khoa tạo áp lực lên cẳng chân, giúp giảm sưng và đau khi đang mang. NHS mô tả vớ thường chỉ được đề nghị khi các cách điều trị khác không phù hợp hoặc chưa cần, và không dùng cho người có bệnh động mạch chân. Với người có triệu chứng do van hở ở tĩnh mạch nông chính dọc chân và đủ điều kiện can thiệp, hướng dẫn Hoa Kỳ khuyến nghị mạnh can thiệp tĩnh mạch hơn là mang vớ lâu dài, và gợi ý không cần thử mang vớ 3 tháng trước khi can thiệp nếu người bệnh muốn điều trị. Ai nên mang vớ và mang bao lâu mỗi ngày được giải thích ở bài vớ giãn tĩnh mạch.

Can thiệp tĩnh mạch giải quyết dứt điểm được đến đâu?

Can thiệp gồm các cách đóng tĩnh mạch từ bên trong như laser nội tĩnh mạch (EVLA), đốt sóng cao tần, keo sinh học, tiêm xơ bọt dưới hướng dẫn siêu âm (UGFS), và cách lấy bỏ tĩnh mạch bằng phẫu thuật. Với tĩnh mạch nông chính bị hở van, hướng dẫn Hoa Kỳ khuyến nghị các phương pháp đóng tĩnh mạch từ bên trong hơn là mổ thắt và rút bỏ, còn phẫu thuật được khuyến nghị khi nơi điều trị không có kỹ thuật đóng tĩnh mạch từ bên trong hoặc giải phẫu tĩnh mạch không phù hợp.

Trước khi chọn cách nào, siêu âm Doppler tĩnh mạch ở tư thế đứng là bước đánh giá cần có. Siêu âm cho biết đoạn nào đang dồn máu ngược, dòng ngược kéo dài từ đâu đến đâu, và tĩnh mạch sâu có bị ảnh hưởng không. Kế hoạch điều trị dựa trên bản đồ đó, nên siêu âm tại thời điểm chuẩn bị điều trị có giá trị hơn một kết quả cũ từ nhiều năm trước. Siêu âm được làm thế nào và khi nào nên làm có ở bài siêu âm Doppler mạch máu.

Can thiệp xử lý dứt điểm đoạn được điều trị, nhưng một lần can thiệp chưa hẳn đã xong mọi nhánh giãn. Các nhánh nhỏ nằm sát da được xử lý cùng buổi hoặc ở lần sau, theo kế hoạch bác sĩ đặt ra từ đầu. Trong thử nghiệm so sánh laser nội tĩnh mạch, tiêm xơ bọt và phẫu thuật trên 798 người được theo dõi đến năm thứ 5, 31% người ở nhóm laser được tiêm xơ thêm ít nhất một lần cho những nhánh còn lại. Nếu bác sĩ đề nghị xử lý bổ sung vài nhánh nhỏ sau đợt chính, đó là một phần của kế hoạch điều trị, không phải dấu hiệu bệnh đã quay lại.

Chỗ chèn ảnh: hình minh hoạ đơn giản một tĩnh mạch nông hở van được đóng lại, máu chuyển sang tĩnh mạch sâu về tim — chú thích ảnh “Đoạn tĩnh mạch hở van được đóng lại, máu đi theo đường tĩnh mạch còn tốt”

Bệnh đã có phù, đổi màu da hoặc loét thì có khỏi được không?

Mức độ bệnh quyết định “khỏi” có nghĩa gì. Khi bệnh đã kéo dài nhiều năm, gây phù cổ chân, da cẳng chân sạm màu, chàm hoặc xơ cứng, mục tiêu điều trị không chỉ là làm hết tĩnh mạch nổi mà còn là giảm áp lực tĩnh mạch để da không tổn thương thêm và hạn chế nguy cơ loét.

Với vết loét do tĩnh mạch, điều trị có hai mục tiêu nối tiếp nhau: làm cho vết loét lành, rồi giảm khả năng loét lại. NHS cho biết phần lớn loét tĩnh mạch lành trong vòng 6 tháng nếu được nhân viên y tế có kinh nghiệm băng ép chăm sóc, một số vết loét lâu hơn và rất ít vết không lành. Thử nghiệm EVRA tại Anh trên 450 người bị loét tĩnh mạch so sánh hai cách: băng ép kèm đóng tĩnh mạch nông hở van sớm trong 2 tuần, và băng ép rồi mới can thiệp sau. Nhóm can thiệp sớm lành loét nhanh hơn và trong những năm theo dõi tiếp, số lần loét lại tính theo mỗi năm ít hơn. Dù vậy, 28% người đã lành loét bị loét lại ít nhất một lần trong khoảng 3 đến 4 năm theo dõi.

Con số đó cho thấy với người từng loét, “khỏi” là vết loét lành và chân được bảo vệ tốt hơn, còn nguy cơ loét lại vẫn cần được theo dõi. NHS khuyên người từng bị loét tĩnh mạch tiếp tục mang vớ áp lực, giữ cân nặng hợp lý, vận động đều, kê cao chân khi nghỉ và bỏ thuốc lá. Loét kéo dài và cách chăm sóc vết loét có ở bài vết loét cổ chân không lành.

Một vết loét ở cẳng chân quá 2 tuần chưa lành, chân sưng tăng dần, da đổi màu lan rộng hoặc tĩnh mạch nổi bị chảy máu là những lý do nên đi khám sớm thay vì chờ xem có tự đỡ không. Tĩnh mạch giãn chảy máu là tình huống NHS khuyên liên hệ cơ sở y tế ngay.

Suy tĩnh mạch sâu có chữa khỏi được như tĩnh mạch nông không?

Không giống. EVLA, đốt sóng cao tần, keo sinh học hay UGFS dành cho tĩnh mạch nông, tức những tĩnh mạch nằm dưới da mà chân vẫn hoạt động bình thường khi chúng được đóng lại. Tĩnh mạch sâu nằm trong khối cơ và mang phần lớn lượng máu về tim, nên không thể đóng lại như tĩnh mạch nông.

Bài tổng quan năm 2022 nêu các kỹ thuật phẫu thuật sửa van tĩnh mạch sâu khó thực hiện, xâm lấn và hiếm khi được dùng. Với người hở van tĩnh mạch sâu, băng ép và vớ áp lực vẫn là nền tảng điều trị, nhất là khi bệnh đã nặng. Bài tổng quan cũng nêu có dữ liệu cho thấy ở một nhóm người có cả hở van nông lẫn sâu, dòng ngược ở tĩnh mạch sâu giảm sau khi tĩnh mạch nông được xử lý. Bác sĩ cần siêu âm để biết bệnh nằm ở hệ nào trước khi nói đến khả năng điều trị dứt điểm. Khác biệt giữa hai hệ tĩnh mạch được giải thích ở bài suy van tĩnh mạch sâu khác gì suy tĩnh mạch nông.

Không điều trị thì suy giãn tĩnh mạch có tự khỏi không?

Ngoài thai kỳ, các tài liệu tham khảo dùng cho bài không ghi nhận tĩnh mạch đã giãn tự trở lại bình thường. NHS mô tả giãn tĩnh mạch không phải lúc nào cũng cần điều trị; nếu không điều trị, tĩnh mạch có thể nặng dần, và diễn tiến này thường rất chậm, qua nhiều năm. Người chỉ có vài tĩnh mạch nổi, không đau, không phù có thể chọn theo dõi và đi khám khi xuất hiện triệu chứng.

Tĩnh mạch giãn xuất hiện khi mang thai là ngoại lệ: NHS ghi nhận chúng thường cải thiện hoặc mất đi sau sinh.

Điều trị xong, tĩnh mạch nổi lại có phải bệnh chưa khỏi?

Tĩnh mạch nổi lại ở chân đã điều trị không phải lúc nào cũng do cùng một nguyên nhân. Một nhánh tĩnh mạch chưa được xử lý, đoạn đã điều trị mở lại, hoặc bệnh xuất hiện ở một nhánh khác đều có thể khiến tĩnh mạch nổi trở lại. Muốn biết thuộc trường hợp nào, bác sĩ cần xem lại hồ sơ điều trị và siêu âm tình trạng hiện tại; hướng dẫn Hoa Kỳ cũng khuyến nghị khám lâm sàng và siêu âm Doppler trước khi điều trị lại cho người có tĩnh mạch giãn tái xuất hiện kèm triệu chứng.

Những nguyên nhân khiến bệnh quay lại, dấu hiệu nên theo dõi và cách chăm sóc chân sau điều trị được bác sĩ giải thích kỹ ở bài suy giãn tĩnh mạch có tái phát không.

Chỗ chèn video: bác sĩ giải thích “chữa khỏi” và “tái phát” khác nhau thế nào với bệnh tĩnh mạch — thời lượng 2–3 phút

Câu hỏi thường gặp

Chỉ có tĩnh mạch mạng nhện li ti ở chân có cần điều trị để khỏi không? Tĩnh mạch mạng nhện là các tia mạch nhỏ màu đỏ hoặc tím sát da. NHS mô tả chúng khác giãn tĩnh mạch và thường vô hại. Nếu không kèm nặng chân, phù hay đau, xử lý những tia mạch này chủ yếu vì thẩm mỹ. Khi có kèm triệu chứng, người bệnh có thể hỏi bác sĩ về siêu âm để kiểm tra tĩnh mạch lớn hơn phía dưới.

Đã điều trị xong có phải mang vớ y khoa suốt đời không? Không có khuyến nghị chung cho mọi người. Sau đóng tĩnh mạch bằng nhiệt, hướng dẫn Hoa Kỳ gợi ý mang vớ hoặc băng ép ít nhất 1 tuần để giảm đau. Về lâu dài, nhu cầu mang vớ tuỳ vào triệu chứng còn lại, tình trạng tĩnh mạch sâu và tiền sử loét chân, nên người bệnh có thể hỏi bác sĩ ở lần tái khám sau thủ thuật.

Đang mang thai có nên điều trị dứt điểm tĩnh mạch giãn không? NHS cho biết thủ thuật và phẫu thuật tĩnh mạch thường không được khuyến nghị trong thai kỳ, còn vớ áp lực có thể được dùng để đỡ nặng chân và phù. Người bệnh có thể hẹn bác sĩ khám lại sau sinh, khi đã biết phần tĩnh mạch nào tự cải thiện, rồi mới bàn đến can thiệp.

Kết luận

Suy giãn tĩnh mạch chữa khỏi được theo nghĩa những đoạn tĩnh mạch nông đang hở van được đóng lại hoặc lấy bỏ, còn thuốc và vớ chỉ giúp chân dễ chịu hơn. Cơ địa dễ mắc bệnh không mất đi sau điều trị; với người đã loét hoặc hở van tĩnh mạch sâu, mục tiêu là lành loét và kiểm soát lâu dài. Siêu âm Doppler cho biết trường hợp của mỗi người thuộc nhóm nào.


Tài liệu tham khảo

  • NHS — Varicose veins — www.nhs.uk
  • NHS — Venous leg ulcer — www.nhs.uk
  • Gloviczki P và cộng sự (2024). The 2023 Society for Vascular Surgery, American Venous Forum, and American Vein and Lymphatic Society clinical practice guidelines for the management of varicose veins of the lower extremities. Part II. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord 12(1):101670 — pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  • Attaran RR, Carr JG (2022). Chronic Venous Disease of the Lower Extremities: A State-of-the Art Review. J Soc Cardiovasc Angiogr Interv 2(1):100538 — pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  • Gohel MS và cộng sự (2020). Long-term Clinical and Cost-effectiveness of Early Endovenous Ablation in Venous Ulceration: A Randomized Clinical Trial. JAMA Surg 155(12):1113–1121 — pmc.ncbi.nlm.nih.gov

Đăng ký tư vấn với bác sĩ chuyên khoa ngay!

    Họ và tên *

    Số điện thoại *

    Tình trạng bệnh