Thạc sĩ - Bác sĩ Lê Kim Cao
Đã kiểm duyệt nội dung

ThS.BS CKII Lê Kim Cao là bác sĩ chuyên sâu về Phẫu thuật Mạch máu, hiện công tác tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Bác sĩ đặc biệt có kinh nghiệm điều trị các trường hợp suy tĩnh mạch nặng độ C5–C6, loét chân lâu lành và tổn thương phức tạp.

Loét tĩnh mạch chân là gì và điều trị giãn tĩnh mạch chân được không?

Loét là những vết nứt hở trên da cho phép không khí và vi khuẩn xâm nhập vào các mô bên dưới. Loét tĩnh mạch chân thường được được tìm thấy ở mặt trong của chân phía trên mắt cá chân. Thường có triệu chứng viêm, ngứa với vùng da xung quanh vết loét đổi màu hoặc cứng lại.

Nếu vết loét tĩnh mạch chân không tự lành từ sau 4 – 6 tuần, bệnh nhân nên nhanh chóng đến phòng khám điều trị chuyên sâu suy giãn tĩnh mạch để được bác sĩ chuyên khoa mạch máu thăm khám. Tại phòng khám Dr.Vein, phòng khám được trang bị đầy đủ các thiết bị máy móc theo tiêu chuẩn Châu Âu cùng đội ngũ bác sĩ mạch máu hơn 10 năm kinh nghiệm, giúp bệnh nhân phát hiện chính xác các nguyên nhân tiềm ẩn gây loét tĩnh mạch chân và đưa ra chiến lược điều trị phù hợp. 

Trị giãn tĩnh mạch chân
Trị giãn tĩnh mạch chân

Bệnh nhân sẽ trải qua triệu chứng loét tĩnh mạch C6 trước khi tiến đến loét tĩnh mạch C5 (Vết loét đã lành)

Trong bảng phân loại CEAP, CEAP C5 là vết loét do tĩnh mạch ở chân đã lành, trong khi CEAP C6 là loét do tĩnh mạch đang hoạt động. Điều này có thể gây nhầm lẫn vì CEAP C4 là tổn thương da ở mắt cá chân do suy giãn tĩnh mạch, và theo logic, khi tiến triển thành loét tĩnh mạch, bệnh nhân sẽ chuyển sang CEAP C6 chứ không phải CEAP C5.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là bảng phân loại CEAP không phải là một tiến trình tuyến tính mà bệnh nhân phải tuân theo. Thay vào đó, nó chỉ đơn giản là một thang đo mức độ nghiêm trọng lâm sàng của bệnh suy giãn tĩnh mạch tại một thời điểm nhất định. Một bệnh nhân có thể được chẩn đoán là CEAP C4 (tổn thương da) và sau đó tiến triển thành CEAP C6 (vết loét tĩnh mạch đang tiến triển) nếu không được điều trị kịp thời. Tuy nhiên, nếu vết loét đượctrị giãn tĩnh mạch chân thành công và đã lành, bệnh nhân sẽ được phân loại là CEAP C5.

Thực tế là vết loét giãn tĩnh mạch đã lành thường ít gây ra vấn đề lâm sàng hơn so với vết loét chân tĩnh mạch đang tiến triển. Do đó, miễn là chúng ta hiểu rằng thang đo CEAP không phải là một quá trình tiến triển tuyến tính, nó vẫn là một công cụ hữu ích để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh suy giãn tĩnh mạch và đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

Điều trị giãn tĩnh mạch chân
Điều trị giãn tĩnh mạch chân

Biểu hiện lâm sàng của vết loét tĩnh mạch chân C5 

Nếu vết loét ở chân không tự lành sau sau 2 tuần là dấu hiệu đầu tiên của loét tĩnh mạch chân. Vết loét đang trong giai đoạn tiến triển thường có dịch tiết ra. Đối với vết loét tĩnh mạch C5 – Là vết loét đã lành thường để lại sẹo ở mắt cá chân hoặc cẳng chân, khác màu với vùng da xung quanh. Nếu phần da xung quanh vết loét đã lành không biến đổi màu, cần xem lại chẩn đoán vì có thể đó không phải là vết loét do suy giãn tĩnh mạch chân. Các dấu hiệu khác của loét chân bao gồm:

    • Da khô, có vảy hoặc ngứa.

    • Những nốt cứng trên da hoặc da chai cứng.

    • Đau chân, đặc biệt là sau khi đứng một lúc.

    • Da có màu đỏ, xanh hoặc hơi tía (giống như vết bầm tím).

    • Sưng (phù) ở cẳng chân dưới.

Vết loét tĩnh mạch ở chân dù đã lành nhưng rất dễ tái phát nếu không được điều trị tận gốc nguyên nhân gây ra chúng. Việc điều trị bằng băng ép chỉ là giải pháp tạm thời, không thể điều trị dứt điểm nếu không giải quyết vấn đề tĩnh mạch tiềm ẩn. Bệnh nhân cần được thăm khám trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa mạch máu tại phòng khám được trang bị đầy đủ máy móc y khoa, để được siêu âm chuyên sâu nguyên nhân gốc rễ, từ đó đưa ra chiến lược điều trị chính xác nhất với trường hợp của từng bệnh nhân. 

Nguyên nhân gây ra loét tĩnh mạch chân C5

Nguyên nhân gây loét chân bao gồm:

    • Suy tĩnh mạch mãn tính: Suy tĩnh mạch mãn tính xảy ra khi các van bị lỗi trong tĩnh mạch chân cho phép máu chảy ngược vào chân nơi nó tích tụ. Nếu bạn bị huyết áp cao trong tĩnh mạch chân, các mạch máu nhỏ (mao mạch) có thể vỡ ra, gây viêm, ngứa và khô da. Loét chân phát triển khi da bị vỡ ra.

    • Bệnh tiểu đường: Lượng đường trong máu cao do bệnh tiểu đường có thể khiến các chất béo tích tụ bên trong các mạch máu, khiến chúng bị thu hẹp. Giảm lưu lượng máu có thể gây tổn thương thần kinh hoặc bệnh thần kinh tiểu đường. Với những vấn đề về thần kinh này, bạn có thể không cảm thấy loét chân hoặc biết nó ở đó. Bệnh tiểu đường cũng làm chậm quá trình chữa lành vết thương.

    • Bệnh động mạch ngoại biên (PAD): Tình trạng này khiến các mảng bám (chất béo lắng đọng) tích tụ trong động mạch (xơ vữa động mạch). Các mạch máu ở chân trở nên hẹp, dẫn đến tuần hoàn máu kém. Giảm lưu lượng máu làm chậm quá trình chữa lành loét chân. Những người mắc bệnh tiểu đường có nhiều khả năng phát triển PAD.

    • Huyết áp cao: Tăng huyết áp mãn tính, không được kiểm soát tốt (tăng huyết áp) có thể gây ra một vết loét cực kỳ đau đớn ở cẳng chân dưới được gọi là loét Martorell. Huyết áp cao khiến các mao mạch dưới da bị thu hẹp, cắt đứt nguồn cung cấp máu cho da. Da có thể chết, hình thành loét chân

Điều trị giãn tĩnh mạch chân
Điều trị giãn tĩnh mạch chân

Các yếu tố nguy cơ gây loét tĩnh mạch chân

Phụ nữ có nguy cơ bị loét chân cao gấp đôi nam giới. Các yếu tố khác làm tăng khả năng loét chân bao gồm:

    • Thừa cân do béo phì hoặc mang thai.

    • Tiền sử gia đình có vấn đề về tĩnh mạch.

    • Tình trạng sức khỏe, chẳng hạn như tiểu đường, huyết áp cao và viêm khớp dạng thấp.

    • Phẫu thuật thay khớp háng hoặc thay khớp gối.

    • Chấn thương và tai nạn chấn thương, bao gồm cả gãy xương.

    • Thiếu hoạt động thể chất, bao gồm cả liệt.

    • Hút thuốc.

    • Giãn tĩnh mạch, viêm mạch máu (viêm mạch máu) và cục máu đông tĩnh mạch (huyết khối tắc mạch).

Loét chân được điều trị như thế nào?

Tại Dr.Vein, các phương pháp điều trị giãn tĩnh mạch chân của chúng tôi bao gồm từ phương pháp bảo tồn đến xâm lấn tối thiểu:

    • Liệu pháp nén ép kết hợp với 

    • thay đổi chế độ ăn uống và thay đổi lối sống khác có thể làm chậm sự tiến triển của bệnh mạch máu.

    • Nếu vết loét là do suy tĩnh mạch, Liệu pháp đốt nội mạch là một giải pháp khả thi. Phương pháp này sử dụng năng lượng laser hoặc tần số vô tuyến để ngăn chặn các tĩnh mạch bị ảnh hưởng bị rò rỉ.

    • Nếu nguyên nhân là do bệnh động mạch, có thể đề nghị phẫu thuật để sửa chữa tắc nghẽn hoặc liệu pháp tiêu huyết khối.

Trị giãn tĩnh mạch chân
Trị giãn tĩnh mạch chân

Loét chân được điều trị như thế nào?

Loét tĩnh mạch chân nếu không được điều trị từ nguyên nhân gốc rễ rất khó để hết triệt để. Vết loét tĩnh mạch có thể tồn tại trong nhiều tháng hoặc đôi khi nhiều năm. Tại Dr.Vein, các phương pháp điều trị vết loét tĩnh mạch chân sẽ bao gồm 1 hoặc nhiều phương pháp từ bảo tồn, xâm lấn tối thiểu đến điều trị vết thương:

    • Liệu pháp nén ép là phương pháp bảo tồn, giúp giảm áp lực lên tĩnh mạch bằng vớ tĩnh mạch hoặc băng nén ép để kích thích lưu lượng máu đến chân.

    • Liệu pháp tiêm xơ hoặc Laser nội mạch EVLA để điều trị giãn tĩnh mạch.

    • Chăm sóc vết thương, bao gồm cắt lọc (loại bỏ mô da chết)

    • Ghép da cho những vết thương lớn hoặc vết loét không thể lành khi áp dụng các phương pháp điều trị khác.

    • Liệu pháp oxy cao áp để đưa nhiều oxy vào máu và tăng tốc độ chữa bệnh.

Cách phòng ngừa loét tĩnh mạch chân

Loét chân thường mở ra sau khi lành. Những bước này có thể làm giảm nguy cơ bị loét chân hoặc tái phát vết thương:

    • Nâng cao chân của bạn lên trên tim khi bạn đang ngồi hoặc ngủ.

    • Duy trì cân nặng khỏe mạnh và hoạt động thể chất.

    • Kiểm soát các tình trạng sức khỏe ảnh hưởng đến lưu thông máu, bao gồm tiểu đường, huyết áp cao, cholesterol cao và hội chứng Raynaud.

    • Bỏ thuốc lá và sử dụng các sản phẩm thuốc lá. Nói chuyện với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn về cách bỏ thuốc lá.

    • Sử dụng chất tẩy rửa nhẹ nhàng (không làm khô) và thoa kem dưỡng ẩm để ngăn ngừa khô da.

    • Mang vớ nén hoặc băng nén ép trong một giờ mỗi ngày để cải thiện lưu lượng máu đến chân.

Trị giãn tĩnh mạch chân

 

Trị giãn tĩnh mạch chân

Một số biến chứng của loét tĩnh mạch chân nếu không trị giãn tĩnh mạch chân kịp thời

Những người bị loét tĩnh mạch chân mà vết thương không lành có nguy cơ bị:

    • Nhiễm trùng xương như viêm tủy xương, có thể dẫn đến mất chi (cắt cụt chi).

    • Viêm mô tế bào, một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn có khả năng nghiêm trọng ở da và các lớp bên dưới da.

    • Nhiễm trùng huyết, một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn có khả năng đe dọa tính mạng.

    • Ung thư da như ung thư biểu mô tế bào vảy.

Thuốc giãn tĩnh mạch chân
Thuốc giãn tĩnh mạch chân