ThS.BS CKII Lê Kim Cao là bác sĩ chuyên sâu về Phẫu thuật Mạch máu, hiện công tác tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Bác sĩ đặc biệt có kinh nghiệm điều trị các trường hợp suy tĩnh mạch nặng độ C5–C6, loét chân lâu lành và tổn thương phức tạp.
Tổn thương da do giãn tĩnh mạch cấp C4 là một trong những triệu chứng nghiêm trọng của bệnh giãn tĩnh mạch. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết về cấp độ CEAP C4 cùng các biểu hiện tổn thương da, vết loét do giãn tĩnh mạch gây nên, và cách điều trị hiệu quả.
Cấp độ CEAP – C4: Tổn thương da do giãn tĩnh mạch
Trong khi cấp độ CEAP C3 chỉ là tình trạng phù nề, tụ dịch thì cấp độ CEAP C4 lại gây ra những vấn đề nghiêm trọng hơn, dẫn tới các tổn thương bên ngoài tĩnh mạch và các mô xung quanh. Một trong những biểu hiện thường thấy là vết loét do giãn tĩnh mạch hay nói cách khác chính là xảy ra tổn thương da do giãn tĩnh mạch gây nên.
Khi van của một số tĩnh mạch ở chân bị suy yếu, máu sẽ chảy xuống tĩnh mạch gây viêm ở cẳng chân và áp lực khi đứng cũng tăng nhanh. Khi tổn thương và tình trạng viêm này trở nên tồi tệ hơn, tình trạng viêm có thể lan truyền xuyên qua các mô dưới da và da mắt cá chân có thể bắt đầu bị ảnh hưởng.
Một khi xảy ra tổn thương da do giãn tĩnh mạch cấp C4, da ở chân có thể có nhiều thay đổi như xuất hiện các vết đỏ, mảng cứng và bóng, vùng màu nâu hoặc mảng chàm vừa ngứa vừa đỏ.
Những dạng tổn thương da khác nhau này có những tên gọi khác nhau, bao gồm bệnh xơ mỡ da (hoặc lipodermatosclerosis: LDS) dành cho những mảng sáng bóng cứng hơn và thường bị đổi màu, chàm tĩnh mạch dành cho những mảng chàm đỏ ngứa và lắng đọng hemosiderin dành cho những mảng màu nâu sẫm.
Tất cả các dạng tổn thương da này đều có thể nhìn thấy ở mắt cá chân nếu như tổn thương do máu chảy ngược dòng xuống các tĩnh mạch ở những bệnh nhân giãn tĩnh mạch và “giãn tĩnh mạch ẩn” đủ nghiêm trọng.
Cấp độ CEAP – C4: Biểu hiện của tình trạng tổn thương da do giãn tĩnh mạch
Thông thường ở cấp độ CEAP C4, tổn thương da do giãn tĩnh mạch hầu như luôn xảy ra ở mặt trong của cẳng chân, thường ngay phía trên xương mắt cá chân và bên dưới cơ bắp chân (vùng được gọi là “vùng gaiter”).
Tuy nhiên, tình trạng tổn thương da do giãn tĩnh mạch cũng có thể được tìm thấy xung quanh xương mắt cá chân, ngay sau xương mắt cá chân, dưới xương mắt cá chân hoặc ít phổ biến hơn ở mặt ngoài của cẳng chân hoặc ngay trên chính các tĩnh mạch bị giãn.
Vì phân loại CEAP C4 dựa trên các triệu chứng lâm sàng nên rất dễ thấy những tổn thương da điển hình và cả triệu chứng giãn tĩnh mạch khi đứng.
Tuy nhiên, như đã đề cập ở mức độ CEAP C3, nếu có những thay đổi điển hình cho thấy tổn thương da do giãn tĩnh mạch, và các tĩnh mạch giãn không nhìn thấy trên bề mặt nhưng nghi ngờ “giãn tĩnh mạch ẩn” là nguồn gây trào ngược tĩnh mạch, thì việc phân loại tình trạng này vào CEAP C4 là phù hợp, với điều kiện phải thực hiện siêu âm Doppler tĩnh mạch để xác nhận rằng có “giãn tĩnh mạch ẩn” gây ra trào ngược tĩnh mạch làm tổn thương da.
Nguyên nhân cơ bản gây tổn thương da do giãn tĩnh mạch cấp C4 là gì ?
Ảnh minh hoạ tình trạng tổn thương da do giãn tĩnh mạch rất nghiêm trọng. Gần như loét tĩnh mạch, cần phẫu thuật nội tĩnh mạch để chữa và phòng ngừa – CEAP C4
Phần lớn bệnh nhân bị tổn thương da do giãn tĩnh mạch CEAP C4 ở cẳng chân, nguyên nhân cơ bản là do trào ngược tĩnh mạch trong tĩnh mạch gây giãn tĩnh mạch hoặc “giãn tĩnh mạch ẩn” bên cạnh tổn thương da.
Điều này có thể là do trào ngược tĩnh mạch hiển lớn, tĩnh mạch hiển nhỏ, các tĩnh mạch xuyên không đủ khả năng hoặc ít gặp hơn là tĩnh mạch hiển phụ phía trước và hiếm khi là tĩnh mạch chậu.
Trào ngược tĩnh mạch vùng chậu gây giãn tĩnh mạch xuất phát từ tĩnh mạch vùng chậu hiếm khi gây tổn thương da như giãn tĩnh mạch cấp C4 nhưng điều thú vị là vào năm 2013, chúng tôi đã thực hiện phẫu thuật tĩnh mạch cho một bệnh nhân như vậy trong một chương trình truyền hình. Khi điều trị chứng trào ngược tĩnh mạch vùng chậu, chúng tôi đã giúp bệnh nhân chữa khỏi hoàn toàn chứng giãn tĩnh mạch lẫn tổn thương da do giãn tĩnh mạch CEAP C4, đưa làn da trở lại trạng thái bình thường.
Mặc dù trào ngược tĩnh mạch nông thường là nguyên nhân gây tổn thương da do giãn tĩnh mạch CEAP C4, nhưng nó cũng được tìm thấy ở những bệnh nhân mắc bệnh tĩnh mạch nặng hơn như hội chứng hậu huyết khối (post thrombotic syndrome: PTS) – một tình trạng do tổn thương tĩnh mạch sâu sau huyết khối tĩnh mạch sâu nghiêm trọng và phức tạp (deep vein thromboses: DVT).
Trong tình trạng này, khi các tĩnh mạch sâu bị tổn thương, việc chữa trị sẽ khó khăn hơn rất nhiều mặc dù vẫn có thể chữa khỏi. Với các kỹ thuật hình ảnh và phương pháp điều trị mới nhất, phần lớn những người mắc bệnh suy giãn tĩnh mạch cấp độ CEAP C4 sẽ được chữa khỏi hoàn toàn.
Tuy nhiên, sẽ không thể tìm ra nguyên nhân căn bản gây nên tình trạng tổn thương da do giãn tĩnh mạch CEAP C4 nếu không thực hiện bằng siêu âm Doppler tĩnh mạch nông và sâu. Do yêu cầu kiểm tra phức tạp nên việc này đòi hỏi kỹ năng của các bác sĩ chuyên khoa mạch máu, những người được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm chuyên sâu trong việc siêu âm theo đúng quy trình chuẩn y khoa, đặc biệt ở tĩnh mạch nông và sâu. Đây là bước quan trọng giúp đưa ra phác đồ điều trị chính xác.
Trước đây, thậm chí cả bây giờ, nhiều bác sĩ và y tá khi thấy tình trạng tổn thương da do giãn tĩnh mạch CEAP C4 quanh mắt cá chân và cẳng chân đều nói với bệnh nhân rằng “bệnh không thể chữa khỏi”.
Những bệnh nhân như vậy thường được thông báo rằng hy vọng duy nhất của họ là mang vớ tĩnh mạch áp lực hoặc vớ hỗ trợ phẫu thuật mỗi ngày bất cứ khi nào họ tỉnh dậy. Thật không may, bệnh nhân thường tin vào điều này và không tìm cách chữa trị triệt để.
May mắn thay, với sự phát triển của công nghệ và khoa học hiện đại, ngày nay các phương pháp điều trị tân tiến với kỹ thuật hiện đại được ứng dụng giúp những bệnh nhân luôn tìm kiếm các phương pháp điều trị tốt hơn có thêm nhiều cơ hội chữa khỏi hầu hết tình trạng tổn thương da do giãn tĩnh mạch CEAP C4 gây nên.
Cần làm gì nếu bị tổn thương da do giãn tĩnh mạch cấp C4:
Nếu bệnh nhân có triệu chứng nghi là tổn thương da do giãn tĩnh mạch xảy ra ở khu vực xung quanh mắt cá chân điển hình của cấp độ suy giãn tĩnh mạch CEAP C4, điều cần thiết là bệnh nhân phải được siêu âm Doppler tĩnh mạch để tìm ra nguyên nhân cơ bản gây ra những tổn thương này.
Việc cung cấp kem, gel steroid hoặc yêu cầu chỉ mang vớ tĩnh mạch áp lực hoặc vớ hỗ trợ phẫu thuật không còn được chấp nhận nữa. Những “phương pháp điều trị” được kê đơn theo truyền thống này hoàn toàn không có tác dụng gì đối với vấn đề cốt lõi và do đó hoàn toàn không phải là phương pháp điều tri tổn thương da do giãn tĩnh mạch hiệu quả.
Viện Y tế và Lâm sàng Quốc gia (NICE) đã nói rõ rằng bất kỳ ai mắc giãn tĩnh mạch cấp C4, hoặc có bất kỳ tổn thương da nào do giãn tĩnh mạch gây ra do “giãn tĩnh mạch ẩn”, đều phải được chuyển đến các cơ sở y tế, bệnh viện chuyên khoa mạch máu để điều trị tĩnh mạch. Quét siêu âm Doppler và đánh giá để điều trị các vấn đề về tĩnh mạch của họ bằng phẫu thuật nội soi.
Khi thực hiện siêu âm Doppler tĩnh mạch đúng quy trình y khoa bởi bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật mạch máu tại phòng khám tĩnh mạch Dr.Vein, bệnh nhân sẽ được kiểm tra các tĩnh mạch sâu, các thân tĩnh mạch nông (tĩnh mạch hiển lớn, tĩnh mạch hiển bé và tĩnh mạch hiển phụ phía trước), vết rách tĩnh mạch và cả tĩnh mạch vùng chậu (nếu cần thiết). Đồng thời, bệnh nhân cũng được kiểm tra chuyên sâu những nguyên nhân khác ít được biết đến hơn gây trào ngược tĩnh mạch như tĩnh mạch Giacomini.
Việc Không điều trị suy giãn tĩnh mạch cấp C4 thường dẫn đến loét tĩnh mạch ở chân. Do đó, điều trị CEAP C4 là việc vô cùng cần thiết, giúp ngăn ngừa tình trạng tổn thương da do giãn tĩnh mạch tiến triển thành loét tĩnh mạch ở chân trong phần lớn các trường hợp.